Beyaz Saray'da Erdoğan-Trump zirvesi ne getirir, ne getirmez? | F-16, F-35, S-400 meseleleri

Barın Kayaoğlu'nun konuğu olarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump arasında 25.09.2025 tarihinde gerçekleşecek zirve öncesinde F-35, F-16V alımı ve HvKK ihtiyaçları hakkındaki görüşlerimi paylaştım.

F-16'nın Hikayesi - 2

Dizinin önceki yazısı için:
• F-16'nın Hikayesi - 1


İki kez ilk uçuş gerçekleştiren ilk YF-16A prototipinden sonra, 72-1568 numaralı ikinci YF-16A 9 Mayıs 1974 tarihinde ilk kez havalandı. Bundan kısa süre sonra da rakip tasarım Northrop YF-17, 9 Haziran 1974'te ilk kez uçtu. İkinci YF-17 prototipi de 21 Ağustos'ta havalanacaktı.

LWF projesinde aday tasarımların uçuş programları 1974 sonuna kadar yoğun şekilde devam etti. Ancak LWF o sırada ABD'de ne devlet kurumlarının ne de kamuoyunun gündeminde ön sıralarda değildi: 1974 yılı, ABD siyasetinde, derin etkiler bırakacak önemli gelişmelere sahne olmaktaydı.

 
Watergate ve Kıbrıs
 
Skandal, 17 Haziran 1972 günü başkent Washington'da bulunan Watergate İş Merkezi'ndeki Demokrat Parti seçim bürosuna dinleme cihazları yerleştirmek için gizlice giren beş kişinin yakalanması ve bu beş kişinin Beyaz Saray'la bağlantılarının ortaya çıkması ile patlak vermişti. Başlatılan soruşturma, basının da ısrarlı takibi ile kısa sürede önce Başkan Richord Nixon'un yakın çalışma ekibi, sonra da kendisi üstünde yoğunlaştı. Nixon, ülke siyaseti ve kurumlarına yayılmış bir dinleme, komplo ve sabotaj şebekesinin başında olduğu ve bu şebekeye yönelik soruşturmayı engellediği suçlamaları karşısında daha fazla direnemeyerek 9 Ağustos 1974'te görevinden istifa etti. Onun yerine yardımcısı Gerald Ford geçti.
 
Tam da o günlerde, dünyanın bir başka köşesinde önemli askeri ve siyasi etkileri olacak gelişmeler yaşanmaktaydı.

F-16'nın Hikayesi - 1

Dizinin diğer yazısı için:
• F-16'nın Hikayesi - 2


F-16, son 50 yılda Türkiye’nin ulusal savunmasında, askeri ve diplomatik ilişkilerinde ve bölgedeki neredeyse tüm çatışma ve savaşlarda doğrudan ve dolaylı olarak sayısız kez rol oynamış bir uçak.

20 Ocak 1974 tarihindeki ilk uçuşunun üzerinden 50 yıl geçmiş ve görünen o ki, dünya göklerinde en az 2040’lara kadar F-16 görmeye devam edeceğiz. Bu da 90 yıla yakın bir program ömrü anlamına gelir. 1974 tarihinde uçan YF-16 ile bugünkü en modern versiyon olan Block 70 arasında dış görünüş benzerliği dışında neredeyse hiçbir ortak nokta yok. Uçağın yapısal tasarımı, motor ve aviyonikleri büyük bir dönüşüm geçirdi. Halen de Block 70 adı altında yeni sistemlerin eklenmesi ile gelişimini sürdürüyor.

4,600’den fazla üretilmiş olan F-16, yalnızca bir askeri araç olarak değil, aynı zamanda siyasi ve diplomatik bir unsur olarak da pek çok kriz, çatışma, savaş ve müzakerenin konusu oldu. Bunun en güncel örneğini, Türkiye’nin ABD’den F-16V talebi sürecinde gördük.

Ömrünün yaklaşık olarak ilk yarısını tamamlamış, bu sürede zarfında da pek çok savaş ve çatışmada başrol oynamış bu istisnai uçağın hikayesini yazmak için 1974’ten daha geriye gitmek gerek.

F-16, MiG-29 ve Hava Muharebesi Hakkında Uzman Görüşleri

Foxtrot Alpha sitesinden Tyler Rogoway, ABD Hava Kuvvetlerinden Yarbay rütbesiyle emekli olmuş Fred "Spanky" Clifton ile bir röportaj gerçekleştirdi. “How To Win In A Dogfight: Stories From APilot Who Flew F-16s And MiGs” (İt Dalaşı Nasıl Kazanılır: F-16’lar ve MiG’lerle Uçmuş bir Pilotun Hikayeleri) başlığı ile yayımlanan mülakat, hem Clifton’un kariyeri ve ABD Hava Kuvvetlerinin işleyişi ile ilgili ilginç bilgiler, hem de modern savaş uçakları ile hava muharebesi konusunda çok dikkat çekici yorumlar içeriyor. Nitekim röportaj, özellikle F-16 ve F-35 ile ilgili yorumlar nedeniyle askeri havacılık camiasında yoğun tartışmalar yarattı. Röportaj zaten, bu camiada yıllardır her seviyede didik didik edilmiş, her açıdan tartışılmış ve muhtemelen bu uçakların en sonuncuları hurdaya ayrıldığı zaman bile tartışılmaya devam edecek bir konuyu ele alıyor. Ancak esas ilginç olanı, hem F-16 ve F-15 gibi ABD'nin hava gücünün belkemiğini oluşturan savaş uçaklarını hem de bunlara karşı Sovyetler tarafından geliştirilmiş MiG-29'u (ve daha pek çok farklı savaş uçağını) uçurmuş bir pilotun deneyim ve gözlemlerinin aktarılıyor olması.

Röportajın, savaş uçağı performansı, hava muharebesi ve uçaklara dair değerlendirmelerini içeren kısımlarının özet çevirisini aşağıya ekliyorum. Yazılı olarak verildiği anlaşılan röportajında Clifton bolca argo ve sokak ağzı ifadeleri kullanmış. Dolayısıyla anlam bütünlüğünü koruyarak çevirmek zor oldu. Öte yandan hava muharebesi ve uçak tasarımına dair kullandığı teknik terimleri mümkün olduğunca dipnotlarda Türkçe açıklamalarıyla birlikte verdim. Havacılık ve pilotaj, özellikle askeri havacılık alanında ayakları yere basan, sade ve temiz bir Türkçe terminolojimizin olmamasının acısını bolca çektim.

Röportajdan kısa süre sonra Clifton, F-16.netforumunda ufak bir açıklama daha yayımladı. Onu da ayrıca ekledim. Son olarak kendi değerlendirme ve görüşlerim yazının en sonunda yer alıyor.

TFX Projesi: Ne? Ne İçin? Nasıl? - 3

Savunma ve Havacılık dergisinin 172'nci sayısında "Ülkemizin Mavi Göklerdeki Elçileri: Türk Yıldızları" başlığı ve İbrahim Sünnetçi imzası ile yayımlanan makalede, Türk Hava Kuvvetleri (HvKK) bünyesindeki hava gösteri filosu olan Türk Yıldızları'nın tarihçesi ve gelecek planları ile ilgili ayrıntılar yer alıyor.

Makalenin "2016 Gösteri Programı ve Geleceğe Dönük Hedefler" alt başlıklı son kısmında ise, filonun halen kullandığı NF-5A/B 2000 uçaklarının halefleri ve bunlara geçiş aşamaları aktarılmış. Buna göre halen hizmetteki NF-5A/B 2000'lerin faydalı kullanım ömürleri 2020'de dolacağı için, bu uçakların HvKK envanterindeki F-16C/D Block 30'larla değiştirilmesi planlanmış bulunuyor. Makalede aktarıldığına göre yapısal iyileştirme çalışmalarının tamamlanmasından sonra F-16 Block 30'ların 2018 yılından itibaren Türk Yıldızları hizmetine verilmesi öngörülmekte. Bu uçakların da 2030'dan itibaren Milli Muharip Uçak (TFX) ile değiştirilmesi hedeflenmiş.

Bu bilgiyi bir kenara koyalım. Zira HvKK'nin ve dolayısıyla TFX'in geleceğine dair önemli ipuçları içeriyor.

TÜBİTAK tarafından 11 - 12 Mayıs tarihlerinde Ankara Bilkent Otel'de düzenlenen "Türk Havacılık ve Uzay Çalıştayı"nın son gün oturumunda, Hava Kuvvetleri'nden Yüzbaşı Musa Yıldırım tarafından "Millî Muharip Uçak Projesinin Teknoloji ve Sanayileşme Açısından Önemi" başlıklı bir sunum yapıldı.

Bu sunumun gerek içeriği gerekse genel yapısı ve hatta başlığı, TFX projesine ilişkin başka önemli ipuçları sunuyor.

Bu ipuçlarını takip etmeden önce güncel durumu kısaca özetlemekte fayda var.

Ortadoğu Savaş Uçağı Piyasasında Son Durum

Geçtiğimiz Cuma günü Kuveyt'in, 28 adet Eurofighter Typhoon savaş uçağının hükümetlerarası satış yolu ile tedariği için anlaşmaya varmış olduğu haberi, havacılık camiasına bomba gibi düştü.

Sözleşme görüşmeleri halen devam eden satış gerçekleşirse bu, Typhoon için Suudi Arabistan ve Umman'dan sonra Ortadoğu'da üçüncü satış başarısı olacak. Böylelikle Typhoon, en önemli rakibi Fransız Dassault Rafale karşısında 3 - 3 eşitliği sağlamış oldu. Rafale, bu yıl içinde arka arkaya Mısır, Hindistan ve Katar'da satış başarısı yakalayarak büyük sükse yaratmıştı.

Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölgede savaş uçaklarına yapılan yatırımlar, pazarın dünya çapında gidişatı üzerinde de önemli rol oynuyor. Dolayısıyla üreticiler, bir diğer önemli pazar olan Asya Pasifik ile birlikte Ortadoğu'ya özel ilgi gösteriyor.

Mısır'ın Rafale Siparişi ve Isınan Levant Gökleri

Fransız Dassault Aviation şirketi tarafından 12 Şubat günü yapılan açıklama, havacılık ve savunma gündeminde büyük ses getirdi. Açıklamaya göre şirket, Mısır'la, 24 adet Rafale savaş uçağı satışı için anlaşmıştı. Fransa ve Mısır hükümetleri arasındaki savunma anlaşmanın bir parçasını teşkil eden bu satışla birlikte Kahire yönetimi ayrıca bir adet de FREMM firkateyni sipariş veriyordu.

24 adet Rafale, bir adet FREMM ve Rafale'lerde kullanılmak üzere çok sayıda AASM (Armement Air-Sol Modulaire) hassas güdümlü havadan yere füze, MICA havadan havaya füze ve bazı kaynaklara göre Black Shaheen seyir füzelerini kapsayan yaklaşık USD6 milyarlık çatı sözleşme 16 Şubat günü Fransız Savunma Bakanı Jean Yves Le Drian ve Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah el Sisi tarafından imzalandı.

Açıklama iki açıdan önem taşıyor:

1. Bu satış, Rafale'nin ilk ihracat başarısı. Hindistan tarafından, MRCA (Multi Role Combat Aircraft; Çok Rollü Muharip Uçak) ihalesinde Ocak 2012'de seçilen ancak proje sözleşmesi bir türlü imzalanamayan Rafale, böylelikle ilk kez anavatanı dışında bir ülkeye satılmış oluyor.

2. 2014 Haziran ayında açıklanan Gowind korvet siparişi ile birlikte bu son alım, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu'daki krizlerin arasında süregiden silahlanma yarışına Fransa'nın güçlü bir şekilde dahli anlamına geliyor. 

Söz konusu yarışın en önemli kulvarlarından birini de, bölge ülkelerinin hava kuvvetlerinin yeni tedarik ve modernizasyon programları teşkil ediyor. Mısır'ın bu alandaki faaliyetlerini yakından incelemek, Ortadoğu ve özellikle Doğu Akdeniz'in yeni jeopolitiğini anlamak için faydalı olabilir.

TFX Projesi: Ne? Ne İçin? Nasıl? - 2

7 – 10 Mayıs tarihleri arasında İstanbul’da düzenlenen IDEF uluslararası savunma sanayii fuarında TAI, milli muharebe uçağı geliştirme projesi kapsamında üzerinde çalışılan üç ayrı tasarım seçeneğini ilk kez kamuoyu ile paylaştı.

Türk Hava Kuvvetleri’nin 2020’li yıllardan itibaren ihtiyaç duyacağıjet ve muharip uçak ihtiyacının karşılanması için başlatılan ve çoğunlukla “TX/ FX” olarak anılan projede halen kavramsal tasarım aşaması devam ediyor.

Kavramsal tasarım sözleşmesi için TAI ile sözleşme görüşmelerine başlanması için Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin (SSİK) 15.12.2010 tarihli toplantısında karar alınmıştı. TAI ile USD20 milyon bütçeli kavramsal tasarım projesi sözleşmesi 23.08.2011 tarihinde imzalanmıştı.

Proje kamuoyuna duyurulduktan kısa süre sonra görüş ve izlenimlerimi “TFXProjesi – Ne? Ne İçin? Nasıl?” başlıklı yazı ile paylaşmıştım. Üzerinden yaklaşık 2.5 yıl geçen bu yazıyı, IDEF’te sergilenen kavramsal tasarımların da yardımıyla güncellemek istedim.

Öncelikle mevcut durumun resmini çekmekle işe başlayayım. Önceki yazıdan bu yana bu resmin içeriği de değişti. Sonra resmi nasıl yorumladığımı aktaracağım.

Taktik Savaş Uçağı Pazarına Genel Bir Bakış

Küresel ekonomik kriz etkisini her alanda hissettirmekte. Buna paralel olarak dünya çapında çok sayıda ülkenin savunma bütçesi daraldı; pek çok projede yavaşlama, ertelenme, ötelenme ya da sayı / bütçe indirimi yoluna gidildi.

Doğaları gereği, hizmete alınmalarından emekliye ayrılmalarına kadar geçen sürenin ve eğitim, işletme ve idame maliyetlerinin en yüksek olduğu savunma sistemlerinden olan taktik savaş uçakları da bu durum değişmedi. Ancak ilginç bir şekilde 2011 sonu 2012 başı, bir seri çok ilginç gelişmeye sahne oldu. Birleşik Arap Emirlikleri, Hindistan, Japonya, Umman ve İsviçre'den gelen alım kararları, sektörü hareketlendirdi.

Dünya genelinde taktik savaş uçağı pazarındaki güncel durumun fotografını şu şekilde çekmeye çalıştım:

Kriz Cenderesinde Yunan Hava Kuvvetleri - Küçülerek Etkinleşme(?)

Yunan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Ioannis Giagkos, Military Technology dergisinin 9/2011 sayısında verdiği ve "Address New Emerging Security Challenges" (Yeni Güvenlik Sorunlarına İlişkin Değerlendirme) başlıklı mülakatında, (Yunanistan'ın) özel bir dönemden geçtiğini, Yunan Silahlı Kuvvetlerinin yükümlülüklerini yerine getirebilmek zorunda olduğunu, değişen küresel koşullarla birlikte ağır ekonomik kriz şartlarının altyapı, eğitim, doktrin ve malzeme tedariğine kadar tüm konuların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Giagkos, Yunan Silahlı Kuvvetleri'nin daha fazlasını (görevi) daha azla (personel ve ekipmanla) yapması gerektiğini, bir dönüşüm ve uyum sağlama aşamasından geçtiğini; bu çerçevede altyapı, organizasyon, nitelik ve nicelik açısından dönüşüm ve yeni ekonomik duruma uyum sağlama sürecinde bulunduklarını ifade etti. Genelkurmay Başkanı, yeni ekonomik koşullar ışığında, yakın geçmişe kıyasla kayda değer ölçüde kısıtlı kaynaklarla çok daha verimli çalışmak zorunda olduklarını ekledi. (1)

Kriz Cenderesinde Yunan Hava Kuvvetleri ve İsrail Etkeni

Tarihinin en ağır ekonomik krizini yaşayan Yunanistan, tasarruf etmek için sert önlemler almaya, bütçe açığını dengelemeye çalışıyor. Bu kapsamda en ağır darbeyi alan kalemlerin başında, geçtiğimiz yıllarda orantısız bir şekilde artmış olan savunma harcamaları gelmekte. Çok sayıda proje iptal edildi ya da onduruldu. Ayrıca işletme ve idame giderlerinin azaltılması için de tedbirler uygulamaya konmuş durumda.

Bu önlemlerin son kurbanı Yunan Hava Kuvvetleri oldu.

Kısa Kısa...

 Hindistan, hizmete almaya hazırlandığı Vikramaditya uçak gemisinde kullanılmak üzere siparişini verdiği MiG-29K'ları teslim almaya devam ediyor. 16 adetlik paketin 11 adetlik kısmı kısa süre önce teslim edildi. İkinci paket 29 adet uçağın teslimatına önümüzdeki sene başlanacak, 20 adetlik üçüncü paket de yolda.

Lockheed, Pakistan Hava Kuvvetleri envanterindeki 10 adet F-16A/B Block 15'in MLU (Mid Life Update) modernizasyonu için FMS kapsamında $42.3 milyonluk bir sözleşme aldı. Bu, Pakistan'ın ikinci MLU modernizasyon siparişi; 35 adet Block 15 ile 18 adet Block 52'yi kapsayan ilk paket için işlemler TAI tesislerinde yapılıyor.

Fas, 2008 yılında sipariş verdiği 24 adet F-16'dan ilk dördünü ay başında teslim aldı. Ülke FMS kapsamında 16 adet F-16C Block 52+, 8 adet F-16D Block 52+ sipariş vermişti. Teslimatların 2013 yılında tamamlanması planlanıyor.

Fransız askeri gemi üreticisi DCNS'in özkaynakları ile inşa edip Fransız Deniz Kuvvetleri'ne kiraladığı Gowind sınıfı L'Adroit korveti Temmuz sonunda deniz tecrübelerine başladı. Seyir testlerinden sonra korvet tersaneye çekilerek görev sistemleri entegre edilecek. Fransa Gowind sınıfını Bulgaristan'a önermiş ancak bütçe sorunları ile uğraşan ülke bu teklifi geri çevirmişti. Bulgaristan, eğer bütçesinde pay ayırabilirse orta - uzun vadede MilGem siparişi vermeyi planlıyor.

Tayland kara kuvvetlerine ait bir Bell 212, 16 Temmuz günü Tayland - Burma sınırı yakınlarındaki Phetchaburi bölgesinde, kötü hava şartları nedeniyle düştü. Helikopterdeki 5 mürettebat hayatını kaybetti. Helikopter enkazını tespit etmek ve cesetleri almak için kalkan bir S-70A BlackHawk, 19 Temmuz günü, enkazın yakınlarında düştü. Helikopterdeki, ikisi basın mensubu 9 kişi hayatını kaybetti. 24 Temmuz günü ise önceki düşen helikopterlerin enkazlarını tespit edip cesetleri almak için gönderilen bir Bell 212 helikopteri 24 Temmuz günü, önceki iki enkazın yakınına düştü. Helikopterdeki 4 personelden 3'ü öldü, biri ağır yaralandı. Gelişmeler üzerine Tayland tüm Bell 212 filosunun uçuşlarını durdurdu, Çin'den 30 adet Z-9 genel maksat helikopteri alımı için çalışmalara başladı.

Cezayir, İtalyan Orrizonti Sistemi Navali firmasına bir adet LPD siparişi verdi. San Giusto sınıfı türevi olduğu tahmin edilecen gemi insani yardım harekatları, lojistik destek ve amfibik harekât görevlerinde kullanılacak.

İsrail, kara kuvvetleri envanterindeki Merkava IV tanklarının yerini alacak yeni nesil tank için geliştirme çalışmalarına başladı. Yeni tankın, 2006 Lübnan Savaşı tecrübelerinden alınan dersler ışığında şekillenmesi bekleniyor. İsrail, Merkava tanklarına Trophy aktif özsavunma sistemi eklemeye de başlamıştı.

Hint hava kuvvetlerine ait bir Jaguar savaş uçağı 4 Ağustos günü düştü. Pilot ile uçağın düştüğü yerdeki bir kız çocuğu hayatını kaybetti. Hint Hava Kuvvetleri, 1970'den bu yana yaklaşık 1,000 adet savaş uçağını kaza / kırım nedeniyle kaybetmiş durumda. Basına yansıyan haberlere göre bu kaza / kırımların 40% kadarının sebebi pilotaj hatası ve teknik sorunlar, geri kalanı ise eksik / hatalı bakım, kuş çarpması vb çevresel faktörler.

Tip 214TN projesinin ilk botunun ilk kaynağı ile TCG F-511 Heybeliada'nın teslimi ve TCG F-512 Büyükada'nın denize indirilme törenleri, bir değişiklik olmazsa 27 Eylül günü gerçekleştirilecek.

Polonya, Rosomak olarak adlandırdığı Patria AMV 8x8 zırhlı araçları için insansız taret ihalesine çıktı. 122 adet tedarik edilecek taretlerin asgari 2,400kg ağırlığa sahip olması, STANAG 4569 Seviye 2 koruması sağlaması, 30mm otomatik top (200 adet mühimmat ile birlikte) ve eşeksenli 7.62mm makinalı tüfek (400 adet mühimmat ile birlikte) ile Spike LR tanksavar füzeleri ile donatılması isteniyor. Adaylar Elbit Systems ve Huta Stalowa Wola konsorsiyumu, UT-30; Rafael ADS RCWS-30 Samson; Oto Melara ve ZM Bumar-Labedy konsorsiyumu, Hitfist OWS; Wojskowe Zaklady Motoryzacyjne ve Rheinmetall konsorsiyumu Lance. Teslimatların 2012 - 2013 arasında tamamlanması isteniyor.

Kısa Kısa...

 ESSM (Evolved Sea Sparrow) deniz konuşlu hava savunma füzesi, AIM-120 AMRAAM orta menzilli havadan havaya füzelerini kullanan NASAMS (Norwegian Advanced Surface to Air Missile Sytem) kara konuşlu hava savunma sistemi için öneriliyor.

İsrail, özel kuvvetlerinin ihtiyacını karşılamak ve hizmetteki Sikorsky CH-53 helikopterlerini değitirmek için Bell-Boeing MV-22 Osprey ile ilgileniyor. Bu kapsamda İsrailli heyetler ABD Deniz Piyadeleri'nin (USMC) MAW 2, VMMT-204 ve VMX-22 birliklerine, Mayıs - Haziran arası bir dizi ziyaret gerçekleştirdi. İsrailli personel bu ziyaretler sırasında MV-22 ile çeşitli senaryolarda uçuş gerçekleştirdi, bakım, onarım ve işletmesi konularında bilgi topladı.

Fransa, geçtiğimiz ay başlarında SCALP seyir füzesinin deniz türevi olan SCALP Naval'in denizaltılardan fırlatılan modelini ilk kez denedi. Deniz altındaki bir test platformundan ateşlenen füzenin yeni nesil Barracuda sınıfı denizaltı ve FREMM sınıfı firkateynleri donatması planlanıyor. Söz konusu füzenin havadan fırlatılan türevinden Yunanistan'da da 34 adet bulunuyor.

MBDA firması, Hindistan'ın, Hindustan Aeronaucits Limited (HAL) ALH (Advanced Light Helicopter) ve yeni seçilecek taarruz helikopteri ihalesine teklif veren Kamov Ka-52 Hokum B ve Mil Mi-28 Havoc helikopterlerinde donatılmak üzere teklif ettiği PARS-3LR tanksavar füzesi ile kısa listeye kaldı. Hindistan eğer yeni taarruz helikopteri olarak Ka-52 veya Mi-28'i seçerse, firma entegrasyon konusunda Hindistan'a yardım edecek.

İsrailli Israel Aerospace Industries (IAI) firması, başta Embraer EMB-314 Super Tucano olmak üzere hafif taarruz uçaklarından kullanılmak üzere geliştirilmiş Medium-weight Laser Guided Bomb (MLGB) güdümlü bomba sistemini kamuoyuna tanıttı. Geçtiğimiz ay Paris Hava Gösterisi'nde sergilenen bomba yarı aktif lazer (Semi Active Laser; SAL) ve GPS güdüm - kontrol sistemini haiz; 1.70m uzunluk ve 115kg ağırlığa sahip. Harp başlığı 90kg olan MLGB'nin menzili GPS güdümü ile 20km, azami menzil ise 25km olarak verilmiş.

Pakistan, yeni F-16 Block 52+ savaş uçakları için ITT üretimi AN/ALQ-211(V)9 elektronik harp sistemini seçti. Söz konusu sistem, Türk Hava Kuvvetleri (THvKK) tarafından da Peace Onyx IV projesi kapsamında tedarik edilmekte olan 30 adet F-16 Block 50+ için seçilmişti. THvKK F-16 Block 50+'leri AN/ALQ-211(V)9'un dahili türevi ile donatılırken Pakistan F-16 Block 52+'leri bu sistemi harici pod ile kullanacak.

Çin, geçtiğimiz ay imzalanan $500 milyon tutarındaki bir sözleşme ile Rusya'dan 123 adet Salyut AL-31FN turbofan motor satın alıyor. AL-31FN, Çin'in J-11 (Su-27SK), Su-27 kopyası olan J-11B ve J-10 uçaklarında kullanılıyor. J-10 seri üretim ve J-20 geliştirme çalışmaları devam ederken ve özgün jet motorları olan WS-10 ve WS-13 henüz olgunlaşmamışken bu alımın yapılması, Çin'in jet motorları konusunda hedeflenen özyeterlilik seviyesine ulaşamamış olduğunun göstergesi olarak algılanabilir.

Filipinler Hava Kuvvetleri ay başında, ülkenin savunma bakanlığına İtalyan Aermacchi M-346 ya da Güney Koreli Korean Aerospace Industries T/A-50 Golden Eagle tipinde 6 adet ileri jet eğitim uçağı alım talebini iletti. Yaklaşık $150 - 200 milyon dolayında gerçekleşmesi hedeflenen alım, Filipinler'in uzun zamandır gerçekleştireceği en büyük ve kapsamlı savunma projesi olacak.

İsrail ve Suudi Arabistan, envanterlerindeki Patriot hava ve füze savunma sistemini, Patriot PAC III seviyesine modernize ediyor. İsrail, Rafael firmasının geliştirdiği "David's Sling" (Davud'un Ağı) entegre hava savunma şemsiyesi kapsamında bir çözüm için Raytheon firması ile birlikte çalışırken, Suudi Arabistan PAC III modernizasyonu işini aynı firmaya $1.7 milyar tutarındaki bir sözleşme ile verdi.

Kısa Kısa...

Hint DRDO tarafından geliştirilen Nishant taktik İHA'sı test programını tamamlamış, hizmete girmeye hazırlanıyor. Teslimatlar 2013 - 2014 civarında tamamlanacak. 1988 yılında teknik isterleri hazırlanmaya başlanan Nishant projesinde tasarım ve geliştirme çalışmalarına 1990 yılında (21 yıl önce) başlanmıştı. İlk uçuş ise 1995 yılında (16 yıl önce) gerçekleştirilmişti.

İspanyol Navantia, Avustralya'nın Sea 1000 denizaltı tedarik projesinde teklif etmek için, S-80 tasarımı üzerine geliştirilen "XXL" isimli bir denizaltı üzerinde çalışıyor. Sea 1000 projesi ile Avustralya, envanterindeki 6 adet Collins sınıfı dizel elektrik denizaltının yerini almak üzere 12 adet büyük tonajlı ve havadan bağımsız tahrik sistemini haiz denizaltı üretmeyi planlıyor. Projenin tahmini bütçesi en az $27 milyar.

Rusya'nın Fransa'dan alacağı dört adet Mistral tipi helikopter çıkarma gemisinin ilk ikisi, Pasifik Filosu'nda hizmete girecek. Sadece ilk geminin Pasifik Filosu'na verileceği bekleniyordu. Bu gelişme, gemilerin Kuril Adaları merkezli Rus - Japon soğuk savaşının tansiyonunun yükseldiği şeklinde yorumlanıyor.

ABD Hava Kuvvetleri (United States Air Force; USAF) ve ABD Deniz Piyadeleri (United Sates Marine Corps; USMC), 2.75" lazer güdümlü APKWS II (Advanced Precision Kill Weapon System II) roketini sabit kanatlı savaş uçakları ile kullanmayı planlıyor. Roketin üreticisi BAe Systems ile imzalanan geliştirme sözleşmesi uyarınca APKWS II'ler, USMC envanterindeki AV-8B Harrier II ile USAF envanterindeki A-10 Thunderbolt II uçaklarına entegre edilecek.

Hindistan, ABD'den 10 adet C-17 Globemaster III ağır nakliye uçağı tedariği için sözleşme imzalamaya hazırlanıyor. Very Heavy Lift Transport Aircraft (VHTAC) projesi kapsamında azami $6 milyar tutarında gerçekleşmesi beklenen muhtemel satış ile ilgili DSCA (Defense Security and Cooperation Agency) tarafından ABD Kongresi'ne bildirim 26.04.2010 tarihinde yapılmıştı. Hindistan'ın 6 adet de ilave C-17 siparişi vermesi bekleniyor; ülke, toplam stratejik nakliye uçağı ihtiyacını 20 adet olarak belirlemiş durumda.

Endonezya, ABD'den 24 adet ikinci el F-16A/B almaya hazırlanıyor. Toplam $160 milyon tutarında gerçekleşmesi beklenen satış maliyetinin büyük kısmı, FMF (Foreign Military Financing) askeri yardım programı ile ABD tarafından karşılanacak. Endonezya, toplam  8 adet F-16A ile 4 adet F-16B olmak üzere toplam 12 adet F-16 teslim almış; kaza - kırım ve bakım / idame sorunları nedeniyle hizmete hazır uçak sayısı yaklaşık yarıya düşmüştü.

İsviçre, emekliye ayırdığı Leopard 2 (Pz87) ana muharebe tanklarından 12 adedini Kanada'ya satıyor. Afganistan'daki harekâtlarda kullanmak üzere çeşitli kaynaklardan ikinci el Leopard 2 tedarik eden Kanada, İsviçre tanklarını, destek / istihkâm aracı olarak kullanmak üzere tadil edecek. İsviçre Kara Kuvvetleri, yedek parça olarak kullanmak üzere söz konusu tankların silah ve muhabere sistemlerini sökmüştü.

Güney Afrika, bütçe sıkıntıları nedeniyle kısa / orta vadede Hava Kuvvetleri için nakliye uçağı alımı gerçekleştirmeyecek. Projenin uzaması ve maliyet sorunları nedeniyle 2009 yılında A400M siparişini iptal eden ve ciddi boyutta pilot ve teknisyen sıkıntısı çeken ülke halen, 10 civarında C-47TP Dakota ile 7-8 adet C-130B Hercules nakliye uçağına sahip.

TFX Projesi: Ne? Ne İçin? Nasıl?

Giriş

Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin (SSİK) 15.12.2010 tarihli toplantısından sonra yapılan basın açıklaması, Türk Hava Kuvvetleri ve Türk savunma sanayii için yeni bir dönemin başladığının habercisi idi.

Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül, basın açıklamasının ikinci maddesinde, “Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın 2020’li yıllardan sonraki jet eğitim uçağı ve muharip uçak ihtiyacının karşılanması maksadıyla, kavramsal tasarım yapılması için TUSAŞ ile sözleşme görüşmelerine başlanmasına” karar verildiğini açıkladı. 2 yıl sürecek kavramsal tasarım çalışmaları için USD 20,000,000 tutarında bir bütçe ayrıldı.

Bu, sürpriz olarak nitelendirilebilecek bir karar idi. Zira halihazırda devam eden çok sayıda modernizasyon (T-38M Arı, CCIP, Erciyes, HeliMod, Yarasa, Işık, Şimşek) programlarını sürdüren TAI’nin gündeminde ayrıca, Hürkuş turboprop temel eğitim uçağı ve Anka insansız hava aracı geliştirme projeleri bulunuyor.

Hürkuş temel eğitim uçağı projesinde prototip üretimi halen devam ediyor. İlk uçuşunu 2011 yılı içinde yapması planlanan uçak için gerekli sertifikasyon sürecinin ise 2013 yılında tamamlanması öngörülüyor. Hürkuş’un geliştirme ve test sürecini başarı ile tamamlamasının ardından 2010’ların ikinci yarısında hizmete girmesi, Eğitim Uçağı / Muharip Uçak (TFX) projesi için hem teknolojik hem de psikolojik engellerin aşılması anlamına gelecek.

TFX projesinde TAI’nin kavramsal tasarım sürecini, Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM) ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı (HvKK) ile diğer savunma sanayii şirketleri ile koordinasyon içinde yürütmesi beklenebilir. Bu ise öncelikle, modern bir jet uçağını meydana getiren elektronik, mekanik ve yapısal bileşenlerin ne kadarının Türkiye’de ulusal olanaklarla geliştirilip üretileceğinin, ne kadarının yurtdışından hazır ya da lisans altında temin edileceğinin ne kadarının da ortak geliştirme ve/veya teknik destek ve know-how transferi ile edinileceğinin tespitini gerektirmekte. Bu açıdan TFX projesinin Türk Savunma Sanayii için önemli bir sıçrama tahtası olduğu değerlendirmesi yapılabilir.

World Air Forces 2010: Dünya Hava Kuvvetleri'ne Genel Bir Bakış

Flight Global dergisi, dünya çapındaki tüm hava kuvvetlerinin 2010 sonu itibariyle durumunu özetleyen bir çalışma yayınladı. "World Air Forces 2010" adlı bu çalışma, dünyadaki tüm askeri havacılık birimlerinin 2010 envanterleri ile tip ve kullanıcı bazında istatistiki bilgiler içeriyor.

Dosyaya göre, 2010 sonu itibariyle hizmetteki en yaygın sabit ve döner kanat uçak tipleri ve toplama göre oranları şu şekilde:

Irak’a F-16 Satışı ve Yeniden Kurulan Irak Hava Kuvvetleri

ABD Savunma Bakanlığı'na bağlı DSCA (Defense Security and Cooperation Agency; Savunma Güvenlik ve İşbirliği Kurumu) tarafından ABD Kongresi'ne 13 Eylül günü, Irak Hava Kuvvetleri (IHvK) için 18 adet F-16 tipi savaş uçağı ve bu uçakla birlikte kullanılacak alt sistem ve silahların satışına iliişkin bir bilgi notu iletildi.

FMS (Foreing Military Sales; FMS) kapsamında gerçekleştirilecek bu satışın maliyeti, tüm alt sistemler ve opsiyonlar ile birlikte azami USD 4,200,000,000 olarak belirtilmiş. Bu bilgi notu, FMS süreci gereği satışın gerçekleşmiş olduğu ya da maliyetin bu rakam şeklinde gerçekleşeceği anlamına gelmiyor. Bilindiği gibi FMS satışlarında gerçek maliyet DSCA bilgi notunda verilen rakamın çok daha altında gerçekleşmekte (bkz: Foreign Military Sales (FMS) Nedir?)

Μια διαφορετική ιστορία για τα τουρκικά F-16

İnternet üzerinden yayın yapan Yunan askeri havacılık dergisi Fox 2'nun Nisan - Mayıs 2010 sayısında, Türk Hava Kuvvetleri'nin F-16 Modernizasyon Projesi'ni tanıtan "Μια διαφορετική ιστορία για τα τουρκικά F-16" (Türk F-16'ları için farklı bir hikaye) başlıklı makalem yayınlandı.

Yunan savunma ve havacılık çevreleri, neredeyse takıntı derecesinde Türk F-16'larının AN/APG-68(V)9 radar güncellemesi almayacağını savunmakta idi. Makalem ile söz konusu takıntıyı ve Yunan savunma camiasının bu kör inadını kırmış oldum.

Dergideki makalenin sonunda (63 - 65. sayfalar) yer alan İngilizce aslını aşağıya ekliyorum. Fırsat bulursam Türkçe çevirisini de hazırlamak istiyorum.

Bu arada Fox2'nun editörünü de tebrik etmek gerekir. Oldukça profesyonel görünümlü, güzel bir e-dergi hazırladı.

Eurofighter (da) Romanya'nın Peşini Bırakmıyor

Karadeniz göklerinde rekabet kızışmış durumda. Bulgaristan'dan sonra (Gripen Bulgaristan'ın Peşini Bırakmıyor)  Romanya'dan da yeni ve ilginç bir teklif haberi geldi, yeni savaş uçağı ihtiyacı ile ilgili olarak.

DefenseNews'ın 13 Mayıs tarihli haberine göre, Eurofighter konsorsiyumu Romanya'ya, eğer ikinci el F-16 alımından vazgeçip İtalyan Hava Kuvvetleri'nde uçmakta olan 24 adet EF-2000 Tranche 1 serisi Eurofighter almaya karar verirlerse, bu ülkede 5,000 nitelikli eleman için iş fırsatı yaratılabileceğini bildirmiş.

Romanya ABD'den 24 Adet F-16 Almaya Karar Verdi

Romanya Savunma Yüksek Komitesi (Consiliul Suprem de Apărare a Ţării; CSAT), ABD'den 24 adet ikinci el F-16 alımına karar verdi. Önümüzdeki günlerde onay için Romen Meclisi'ne gelmesi gereken karar aslında, 2008 yılında ABD ile yapılan çok daha geniş kapsamlı bir pakedin, ekonomik sorunlar nedeniyle küçültülmesinden ibaret.