Asimetrik Harp, Beka Kabiliyeti ve Fırat Kalkanı

Güney Lübnan'daki Mlita Direniş Anıtı
Kaynak: socks-studio.com

24 Ağustos günü başlayan Fırat Kalkanı Harekâtı, halen Halep'in kuzeydoğusundaki el Bab kasabası odağında devam ediyor. Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) ve onu destekleyen Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) unsurları, bu stratejik kasaba ve çevresinde IŞİD terör örgütü ile şiddetli çatışmalara girmekte.

Harekât, ÖSO'nun TSK'nın zırhlı ve topçu birlikleri ile hava kuvvetleri desteğinde ilerlemesi şeklinde başladı. Cerablus ve çevresindeki yerleşim yerlerinin ele geçirilmesi ve PYD'nin kurmaya çalıştığı "Kürt Koridoru"nun engellenmesini içeren ilk aşama büyük ölçüde bu hareket tarzı ile tamamlandı.

Harekâtın sonraki safhalarında TSK'nın bölgeye sevkettiği takviye kuvvetlerin, özellikle zırhlı birlik ve özel kuvvet unsurlarının arttığı gözlemlendi. Nitekim el Bab'a gelindiğinde harekâtın momentumunun ÖSO değil, TSK tarafından belirlendiği şeklinde bir görüntü vardı.

Öte yandan, aradan geçen beş aylık sürede kayıplar yaşanmadı değil. Harekâta katılan Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na (KKK) ait bazı ana muharebe tankları, zırhlı muharebe aracı (ZMA) ve zırhlı personel taşıyıcı (ZPT) araçlar, başta tanksavar güdümlü füzeleri olmak üzere düşman ateşi ile hasar aldı, bazıları tümden imha oldu.

Dolayısıyla Fırat Kalkanı, özellikle yerleşim bölgeleri (meskûn mahal) içinde ve çevresinde gerçekleşen asimetrik nitelikli harekâtlara yönelik beka kabiliyetini artırıcı tedbir ve teknikleri gündeme getirdi.

Ana Muharebe Tankı Tasarımı Üzerine Notlar: Beka Kabiliyeti

Tank tasarımında üç temel bileşenden, yani hareket kabiliyeti, beka kabiliyeti ve ateş gücü arasında yapılacak önceliklendirme, tasarım ve harekât isterlerine bağlıdır.

Ancak şurası kesindir ki, sıralamada nerede yer alırsa alsın, beka kabiliyeti etkin olmayan bir tankın muharip değeri yoktur.

Beka kabiliyetini, hayatta kalma yeteneği olarak ifade etmek mümkün. Bu da, tankın sadece zırhından çok daha fazlasını kapsayan bir tanıma getirir bizi: Zırh koruması, tankın hayatta kalması için kullanacağı önlem, sistem ve tedbir sıralamasında belki de en sonlarda yer almaktadır.

Dolayısıyla bir ana muharebe tankının beka kabiliyeti, aşağıda sıralanan reçeteyi uygulamadaki performansına bağlıdır:

1. Görülme

2. Görülürsen hedef olma

3. Hedef olursan vurulma

4. Vurulursan delinme

5. Delinirsen imha olma

Sıradan gidelim:

Ana Muharebe Tankı Tasarımı Üzerine Notlar: Hareket Kabiliyeti

Bir ana muharebe tankını tanımlayan üç temel bileşen bulunur:

1. Zırh koruması (ya da daha geniş bir ifadeyle beka kabiliyeti)

2. Hareket kabiliyeti

3. Ateş gücü

Bu etkenlerin birbirine göre ağırlığı ve önem sıralaması, tankın karakterini belirler. İhtiyaca göre hafif zırh korumalı ve orta derecede ateş gücüne sahip ancak son derece çevik bir tank ya da hantal ancak üst seviye korumaya sahip bir tank gibi. (Konu ile ilgili olarak bkz: Modern Ana Muharebe Tankı Tasarımı)

Bu etkenlerden aktif ve pasif özsavunma sistemleri zırh korumasının, atış kontrol sistemi ile hedef tespit / teşhis / takip sistemleri ise ateş gücünün etkinliğine katkıda bulunurlar. Dolayısıyla bu unsurların yan bileşenleri olarak değerlendirilebilirler.

Bir ana muharebe tankının "başarılı" olup olmaması, tasarlandığı ihtiyaçlara ne derece yanıt verebildiği ile orantılıdır. Bir başka kıstas ise, çağdaşı ve muhtemel hasımlarına karşı durumudur.

Ana muharebe tankı otomotiv sektörü ile büyük bir kesişim kümesi olan ama başlı başına bağımsız bir branş olarak ele alınması gereken bir konu. Bunun sebebi, söz konusu üç tasarım sacayağı için isterlerin son derece zorlayıcı olması, bu isterlere yüksek performansta yanıt verirken bunu aynı zamanda muharebe şartlarında ve kısıtlı lojistik destek ile gerçekleştirmenin gerekliliği.

Bir tankın değerlendirmesini pek çok farklı kritere göre yapmak mümkün. Şimdilik hareket kabiliyeti (mobility) büyüteci ile bakalım.

Kısa Kısa...

Hint DRDO tarafından geliştirilen Nishant taktik İHA'sı test programını tamamlamış, hizmete girmeye hazırlanıyor. Teslimatlar 2013 - 2014 civarında tamamlanacak. 1988 yılında teknik isterleri hazırlanmaya başlanan Nishant projesinde tasarım ve geliştirme çalışmalarına 1990 yılında (21 yıl önce) başlanmıştı. İlk uçuş ise 1995 yılında (16 yıl önce) gerçekleştirilmişti.

İspanyol Navantia, Avustralya'nın Sea 1000 denizaltı tedarik projesinde teklif etmek için, S-80 tasarımı üzerine geliştirilen "XXL" isimli bir denizaltı üzerinde çalışıyor. Sea 1000 projesi ile Avustralya, envanterindeki 6 adet Collins sınıfı dizel elektrik denizaltının yerini almak üzere 12 adet büyük tonajlı ve havadan bağımsız tahrik sistemini haiz denizaltı üretmeyi planlıyor. Projenin tahmini bütçesi en az $27 milyar.

Rusya'nın Fransa'dan alacağı dört adet Mistral tipi helikopter çıkarma gemisinin ilk ikisi, Pasifik Filosu'nda hizmete girecek. Sadece ilk geminin Pasifik Filosu'na verileceği bekleniyordu. Bu gelişme, gemilerin Kuril Adaları merkezli Rus - Japon soğuk savaşının tansiyonunun yükseldiği şeklinde yorumlanıyor.

ABD Hava Kuvvetleri (United States Air Force; USAF) ve ABD Deniz Piyadeleri (United Sates Marine Corps; USMC), 2.75" lazer güdümlü APKWS II (Advanced Precision Kill Weapon System II) roketini sabit kanatlı savaş uçakları ile kullanmayı planlıyor. Roketin üreticisi BAe Systems ile imzalanan geliştirme sözleşmesi uyarınca APKWS II'ler, USMC envanterindeki AV-8B Harrier II ile USAF envanterindeki A-10 Thunderbolt II uçaklarına entegre edilecek.

Hindistan, ABD'den 10 adet C-17 Globemaster III ağır nakliye uçağı tedariği için sözleşme imzalamaya hazırlanıyor. Very Heavy Lift Transport Aircraft (VHTAC) projesi kapsamında azami $6 milyar tutarında gerçekleşmesi beklenen muhtemel satış ile ilgili DSCA (Defense Security and Cooperation Agency) tarafından ABD Kongresi'ne bildirim 26.04.2010 tarihinde yapılmıştı. Hindistan'ın 6 adet de ilave C-17 siparişi vermesi bekleniyor; ülke, toplam stratejik nakliye uçağı ihtiyacını 20 adet olarak belirlemiş durumda.

Endonezya, ABD'den 24 adet ikinci el F-16A/B almaya hazırlanıyor. Toplam $160 milyon tutarında gerçekleşmesi beklenen satış maliyetinin büyük kısmı, FMF (Foreign Military Financing) askeri yardım programı ile ABD tarafından karşılanacak. Endonezya, toplam  8 adet F-16A ile 4 adet F-16B olmak üzere toplam 12 adet F-16 teslim almış; kaza - kırım ve bakım / idame sorunları nedeniyle hizmete hazır uçak sayısı yaklaşık yarıya düşmüştü.

İsviçre, emekliye ayırdığı Leopard 2 (Pz87) ana muharebe tanklarından 12 adedini Kanada'ya satıyor. Afganistan'daki harekâtlarda kullanmak üzere çeşitli kaynaklardan ikinci el Leopard 2 tedarik eden Kanada, İsviçre tanklarını, destek / istihkâm aracı olarak kullanmak üzere tadil edecek. İsviçre Kara Kuvvetleri, yedek parça olarak kullanmak üzere söz konusu tankların silah ve muhabere sistemlerini sökmüştü.

Güney Afrika, bütçe sıkıntıları nedeniyle kısa / orta vadede Hava Kuvvetleri için nakliye uçağı alımı gerçekleştirmeyecek. Projenin uzaması ve maliyet sorunları nedeniyle 2009 yılında A400M siparişini iptal eden ve ciddi boyutta pilot ve teknisyen sıkıntısı çeken ülke halen, 10 civarında C-47TP Dakota ile 7-8 adet C-130B Hercules nakliye uçağına sahip.