TFX Projesi: Ne? Ne İçin? Nasıl? - 2

7 – 10 Mayıs tarihleri arasında İstanbul’da düzenlenen IDEF uluslararası savunma sanayii fuarında TAI, milli muharebe uçağı geliştirme projesi kapsamında üzerinde çalışılan üç ayrı tasarım seçeneğini ilk kez kamuoyu ile paylaştı.

Türk Hava Kuvvetleri’nin 2020’li yıllardan itibaren ihtiyaç duyacağıjet ve muharip uçak ihtiyacının karşılanması için başlatılan ve çoğunlukla “TX/ FX” olarak anılan projede halen kavramsal tasarım aşaması devam ediyor.

Kavramsal tasarım sözleşmesi için TAI ile sözleşme görüşmelerine başlanması için Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin (SSİK) 15.12.2010 tarihli toplantısında karar alınmıştı. TAI ile USD20 milyon bütçeli kavramsal tasarım projesi sözleşmesi 23.08.2011 tarihinde imzalanmıştı.

Proje kamuoyuna duyurulduktan kısa süre sonra görüş ve izlenimlerimi “TFXProjesi – Ne? Ne İçin? Nasıl?” başlıklı yazı ile paylaşmıştım. Üzerinden yaklaşık 2.5 yıl geçen bu yazıyı, IDEF’te sergilenen kavramsal tasarımların da yardımıyla güncellemek istedim.

Öncelikle mevcut durumun resmini çekmekle işe başlayayım. Önceki yazıdan bu yana bu resmin içeriği de değişti. Sonra resmi nasıl yorumladığımı aktaracağım.

Kriz Cenderesinde Yunan Hava Kuvvetleri ve İsrail Etkeni

Tarihinin en ağır ekonomik krizini yaşayan Yunanistan, tasarruf etmek için sert önlemler almaya, bütçe açığını dengelemeye çalışıyor. Bu kapsamda en ağır darbeyi alan kalemlerin başında, geçtiğimiz yıllarda orantısız bir şekilde artmış olan savunma harcamaları gelmekte. Çok sayıda proje iptal edildi ya da onduruldu. Ayrıca işletme ve idame giderlerinin azaltılması için de tedbirler uygulamaya konmuş durumda.

Bu önlemlerin son kurbanı Yunan Hava Kuvvetleri oldu.

TFX Projesi: Ne? Ne İçin? Nasıl?

Giriş

Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin (SSİK) 15.12.2010 tarihli toplantısından sonra yapılan basın açıklaması, Türk Hava Kuvvetleri ve Türk savunma sanayii için yeni bir dönemin başladığının habercisi idi.

Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül, basın açıklamasının ikinci maddesinde, “Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın 2020’li yıllardan sonraki jet eğitim uçağı ve muharip uçak ihtiyacının karşılanması maksadıyla, kavramsal tasarım yapılması için TUSAŞ ile sözleşme görüşmelerine başlanmasına” karar verildiğini açıkladı. 2 yıl sürecek kavramsal tasarım çalışmaları için USD 20,000,000 tutarında bir bütçe ayrıldı.

Bu, sürpriz olarak nitelendirilebilecek bir karar idi. Zira halihazırda devam eden çok sayıda modernizasyon (T-38M Arı, CCIP, Erciyes, HeliMod, Yarasa, Işık, Şimşek) programlarını sürdüren TAI’nin gündeminde ayrıca, Hürkuş turboprop temel eğitim uçağı ve Anka insansız hava aracı geliştirme projeleri bulunuyor.

Hürkuş temel eğitim uçağı projesinde prototip üretimi halen devam ediyor. İlk uçuşunu 2011 yılı içinde yapması planlanan uçak için gerekli sertifikasyon sürecinin ise 2013 yılında tamamlanması öngörülüyor. Hürkuş’un geliştirme ve test sürecini başarı ile tamamlamasının ardından 2010’ların ikinci yarısında hizmete girmesi, Eğitim Uçağı / Muharip Uçak (TFX) projesi için hem teknolojik hem de psikolojik engellerin aşılması anlamına gelecek.

TFX projesinde TAI’nin kavramsal tasarım sürecini, Savunma Sanayii Müsteşarlığı (SSM) ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı (HvKK) ile diğer savunma sanayii şirketleri ile koordinasyon içinde yürütmesi beklenebilir. Bu ise öncelikle, modern bir jet uçağını meydana getiren elektronik, mekanik ve yapısal bileşenlerin ne kadarının Türkiye’de ulusal olanaklarla geliştirilip üretileceğinin, ne kadarının yurtdışından hazır ya da lisans altında temin edileceğinin ne kadarının da ortak geliştirme ve/veya teknik destek ve know-how transferi ile edinileceğinin tespitini gerektirmekte. Bu açıdan TFX projesinin Türk Savunma Sanayii için önemli bir sıçrama tahtası olduğu değerlendirmesi yapılabilir.

Μια διαφορετική ιστορία για τα τουρκικά F-16

İnternet üzerinden yayın yapan Yunan askeri havacılık dergisi Fox 2'nun Nisan - Mayıs 2010 sayısında, Türk Hava Kuvvetleri'nin F-16 Modernizasyon Projesi'ni tanıtan "Μια διαφορετική ιστορία για τα τουρκικά F-16" (Türk F-16'ları için farklı bir hikaye) başlıklı makalem yayınlandı.

Yunan savunma ve havacılık çevreleri, neredeyse takıntı derecesinde Türk F-16'larının AN/APG-68(V)9 radar güncellemesi almayacağını savunmakta idi. Makalem ile söz konusu takıntıyı ve Yunan savunma camiasının bu kör inadını kırmış oldum.

Dergideki makalenin sonunda (63 - 65. sayfalar) yer alan İngilizce aslını aşağıya ekliyorum. Fırsat bulursam Türkçe çevirisini de hazırlamak istiyorum.

Bu arada Fox2'nun editörünü de tebrik etmek gerekir. Oldukça profesyonel görünümlü, güzel bir e-dergi hazırladı.

Türk Hava Kuvvetleri'nin Geleceği - II

Türk Hava Kuvvetleri muharip uçak olarak halen F-16C/D Block 30, Block 40 ve Block 50, F-4E 2020 Terminator ve F-4E Phantom II kullanmakta; yedekte ise ileri eğitim görevlerinde kullanılan N/F-5A/B 2000 bulunuyor.

F-16 filosu Peace Onyx III modernizasyon projesi kapsamında modern teknolojiler ve silah sistemleri ile donatılacak. Peace Onyx IV projesi kapsamında da 30 adet yeni F-16C/D Block 50+ tedarik edilecek.

F-35’lerin 2010’ların ortalarından itibaren hizmete girmesi planlanıyor. Sayı olarak 116 telaffuz edilmekte.

Çok büyük bir kuvvet çarpanı olan F-4E 2020 Terminator’lar, kod isimlerinden de anlaşılacağı üzere 2020’lerde emekliye ayrılacak.

Son derece yaşlı ve yıpranmış olan F-4E Phantom II’ler ise 2010’ları görürlerse rekor kırmış olacaklar: Dayanıklılık rekoru.

Bu çerçevede Türk Hava Kuvvetleri’nin muharip gücünü ABD yapımı platformlara dayandırmaya devam edeceği görünmekte. Peki, ulusal çıkarlarımız açısından son derece tehlikeli bu durumun alternatifleri nelerdir?

Türk Hava Kuvvetleri'nin Geleceği - I

Aşağıdaki yazıyı 2006 Kasım’ında yazmışım bir tartışma platformunda, başka bir konuda yazdıklarımı ararken buldum... Not düşmek adına buraya almak istedim.

Yazının üzerinden yaklaşık 1.5 sene civarında zaman geçmiş. Bu süre zarfında yazının içeriğine dair önemli gelişmeler oldu:

Turkey Asks U.S. Firms To Help Improve Ties

By BURAK EGE BEKDIL, ANKARA And UMIT ENGINSOY, WASHINGTON

Turkey’s defense procurement office has informally asked top U.S. arms suppliers to help Ankara mend its deteriorating ties with Washington, Turkish officials said.

In April, Murad Bayar met in Ankara with senior officials from Lockheed Martin, Boeing and Raytheon. Bayar heads Turkey’s main defense procurement office, the Undersecretariat for Defense Industries, or Savunma Sanayi Mustesarligi (SSM).