HRA Jeopolitik kanalında Harun Reşit Aydın'ın konuğu olarak ABD & İsrail - İran Savaşı'na dair gözlem ve değerlendirmelerimi paylaştım.
12/03/2026
20/07/2025
NATO Yeniden mi Doğuyor?
HRA Jeopolitik Youtube kanalında Harun Reşit Aydın'ın konuğu olarak NATO'nun yeni konumlanması, savunma harcamaları, Türkiye'nin NATO'daki yeri ile Türkiye - İsrail rekabeti hakkındaki görüşlerimi paylaştım.
18/06/2025
İran - İsrail Savaşı
Böylelikle, yaklaşık 20 yıldır bölgeye dair pek çok analiz ve araştırmanın üzerinde durduğu iki soru da yanıtlanmış oldu: İsrail İran'a saldıracak mı ve nasıl saldıracak? Şimdi ise yeni bir soru var: Bu saldırı bölgesel ve hatta küresel bir savaşa dönüşecek mi?
Belki de aslında çoktan başlamış olan 3. Dünya Savaşı'nın sadece yeni bir cephesi açılmıştır.
17/04/2024
Gösterişli Bir Hiçbir Şey: İsrail - İran Müşterek Fiilî Atışlı Hava Savunma Tatbikatı
![]() |
| Kıyam-1 balistik füzesinin Ağustos 2010'daki test atışı (Kaynak: AFP/Getty Images) |
Beklenen İran saldırısı, 13 Nisan gece saatlerinde başladı. İran'ın İsrail'e doğru çok sayıda kamikaze İHA (KİHA) uçurduğuna dair haberler ABD kaynaklı olarak sosyal medyada yer aldı. İran, "Sadık Vaat" adlı bir harekât başlattığını duyurdu. Irak üzerinden İsrail'e doğru uçan KİHA'ların görüntülerinin paylaşılmaya başlamasından bir süre sonra, İran'ın seyir füzeleri ve balistik füzeler de ateşlediği yönünde bilgiler yayıldı. Bir süre sonra da İsrail'in çeşitli kesimlerinde hava taarruzu sirenleri çaldı, hava savunma sistemlerinin faaliyetleri videolara yansıdı.
Saldırı, İsrail'in olası karşılığı ya da İran'ın müteakip füze salvoları ile kısa süre içinde bölgesel bir savaşın patlak verme riskine sahip idi. Neyse ki bu, henüz gerçekleşmiş değil. Her iki ülkenin de bölgesel bir savaşı göze alabileceğine dair fazlaca emare de bulunmuyor. Bununla birlikte olay, askeri - teknolojik bakımdan pek çok önemli tartışma ve araştırma başlığını gündeme getirmiş bulunuyor.
27/04/2022
Sürdürülebilir Asimetri: Demir Kubbe'den Sonra Demir Işın
Bennett mesajında, sınıfında dünyada ilk olan Iron Beam ile insansız hava araçlarının (İHA), roket ve havan mermilerine yapılan her bir atışın maliyetinin USD3.5 olduğunu kaydetti.
Bennett'in açıklaması iki açıdan önemli: Birincisi, İsrail hava ve füze savunma şemsiyesinin en son katmanını teşkil eden Iron Beam adlı sistemin geliştirme sürecinin tamamlanmış olduğunu ilan ediyor. Bu şemsiyenin en alt katmanında Iron Dome ("Demir Kubbe") bulunurken en üst katmanında ise en son Ocak ayında deneme atışı gerçekleştirilen Arrow 3 bulunuyor.
30/05/2021
Demir Kubbe ve Sürdürülebilir Asimetri
Demir Kubbe ve Sürdürülebilir Asimetri [PDF]
Mayıs ayı başında Kudüs’teki Şeyh Cerrah bölgesindeki
Filistinlilerin evlerinden çıkartılmasıyla ilgili süren bir davanın yarattığı
gerilim, aynı günlerde el Aksa camii çevresindeki olaylar ve bunların neden
olduğu çatışmalar, kısa süre içinde Gazze Şeridi ile İsrail’in güneyi arasında karşılıklı
ateşlenen çok sayıda füzenin başrolünde oynadığı bir çatışmaya dönüştü. Yaklaşık
10 gün süren karşılıklı bombardıman süreci sonunda Mısır'ın ara buluculuğunda
varılan ateşkes anlaşması, 21 Mayıs saat 02.00'de başladı.
Bu çatışmada, bir tarafta Gazze’den HAMAS ve İslami Cihad’ın salvolar halinde ateşledikleri roketler, diğer tarafta da bunları havada vurmak için Iron Dome hava savunma bataryalarının ateşledikleri Tamir füzeleri ön saftaydı. Iron Dome ile bir diğer unsur olarak Spike NLOS adlı uzun menzilli güdümlü füzenin de yaygın kullanımı dikkat çekti: İsrail ordusu tespit ettiği roket batarya ve mevzilerini, uçuşu sırasında uzaktan kumanda edilebilen Spike NLOS füzeleriyle vurdu.
Çatışma boyunca Gazze Şeridi'nden atılan çok sayıda roketin ve onları havada vurmak için Iron Dome (Demir Kubbe) füze savunma sistemlerinden ateşlenen füzelerin gece karanlığındaki köşe kapmaca oyununu tüm dünya anlık olarak televizyon ve sosyal medyadan takip etti. Büyük çoğunluğu gece saatlerinde ateşlenen roketler ve onları kovalayan Tamir’lerin havadaki kıvrak manevraları, uzun pozlama ile çekim yapan kameraların yakaladığı görsel olarak etkileyici ama aynı zamanda düşündürücü fotoğraflarla belgelendi.[1]
Bu füze düellosunun bir tarafında teknolojik olarak oldukça ileri bir mekanizma, diğer tarafında ise sınırlı kaynaklara sahip bir yapı bulunuyor. Her biri birkaç yüz dolar maliyet ile üretilebilen çok sayıda roketi vurmak için, roket başına en az iki adet, her biri ortalama $20 ila 50 bin maliyetli Tamir ateşlendi. Öte yandan açık kaynaklara göre bir Iron Dome bataryasının fiyat etiketi $40-50 milyon dolaylarında. Yani ortada sadece teknoloji değil, kabiliyet ve maliyet bakımlarından da büyük bir asimetri var.
Öyle görülüyor ki, Iron Dome sisteminin, roketleri havada
vurmaya ilaveten en önemli ikinci görevi, bu asimetriyi sürdürmek.
18/02/2019
Rus Il-20M Uçağının Vurulması Olayının Anlattıkları
17 Eylül gecesi yerel saatle 22:00 sularında, Rus Hava Kuvvetlerine ait İlyuşin Il-20M (NATO kodu "Coot A") tipi bir elektronik istihbarat uçağı, Suriye'nin güneydoğusundaki Hımeymim Hava Üssü'ne iniş için yaklaşırken radardan kayboldu. Uçağın, o sırada Lazkiye'ye bir taarruz gerçekleştirmekte olan İsrail savaş uçaklarına ateş açan Suriye hava savunma bataryaları tarafından yanlışlıkla vurulduğu ortaya çıktı. Uçakta bulunan 15 Rus mürettebat hayatını kaybetti. Olay, Rusya ile İsrail arasında bir krize neden oldu.
Olayın oluş şekli ve sonrasındaki gelişmeler, Rusya'nın Doğu Akdeniz'de etki alanını geliştirme çabaları ile bu yöndeki kapasitesinin değerlendirilmesinde kullanılabilecek önemli veriler sunmakta. Bunun için de öncelikle vakanın teknik analizinin yapılması gerekmektedir.
23/03/2017
Hava Savunma Füzelerinin Düellosu
17/09/2015
Ortadoğu Savaş Uçağı Piyasasında Son Durum
Sözleşme görüşmeleri halen devam eden satış gerçekleşirse bu, Typhoon için Suudi Arabistan ve Umman'dan sonra Ortadoğu'da üçüncü satış başarısı olacak. Böylelikle Typhoon, en önemli rakibi Fransız Dassault Rafale karşısında 3 - 3 eşitliği sağlamış oldu. Rafale, bu yıl içinde arka arkaya Mısır, Hindistan ve Katar'da satış başarısı yakalayarak büyük sükse yaratmıştı.
Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölgede savaş uçaklarına yapılan yatırımlar, pazarın dünya çapında gidişatı üzerinde de önemli rol oynuyor. Dolayısıyla üreticiler, bir diğer önemli pazar olan Asya Pasifik ile birlikte Ortadoğu'ya özel ilgi gösteriyor.
24/09/2014
Doğu Akdeniz'in Yeni Enerji Jeopolitiğinde Bölge Ülkeleri Deniz Güçlerinin Yeri Ve Etkisi
Doğu Akdeniz Bölgesi ve Enerji, Türkiye ve Enerji Politikaları, Rusya ve Enerji, Enerji Ekonomisi ve Politikası, Güvenlik ve Enerji gibi başlıklara sahip oturumlar şeklinde düzenlenmişti. Özellikle Kocaeli Üniversitesi öğrencileri ile yurtdışından geniş bir katılım mevcuttu. İlk kez böyle kalabalık bir kitleye, hem de Doç. Dr. Sandıklı gibi bir isimden hemen sonra sunum yapmış olmak heyecan verici bir tecrübe idi.
Siyah Gri Beyaz okuru bildiride çok yeni bir şey bulmayabilir, ancak yine de paylaşmak isterim.
28/05/2013
Doğu Akdeniz'de Kim Daha İyi Görüyor, Kim Daha İyi Duyuyor?
Bilhassa münhasır ekonomik bölge paylaşım krizi ile ortaya çıktı ki, kıyıdaş ülkelerin askeri - istihbari kaynakları, iddialarını savunmada son derece hayati öneme sahip. Bu önem, 2012 Haziran'ında Türk Hava Kuvvetleri'ne ait bir RF-4ETM keşif uçağının Suriye tarafından düşürülmesi olayı ile daha da dramatik şekilde vurgulandı.
Anlaşıldı ki, Doğu Akdeniz'deki stratejik resmi tam ve net gören ülke, bu bölgedeki hak ve hukukunu korumada tartışmasız güce sahip.
Peki bu konuda durum nedir? Doğu Akdeniz ülkelerinin hava ve deniz konuşlu istihbarat, keşif ve gözetleme (İGK; Intelligence, Surveillance, Reconnaissance; ISR) kabiliyetleri ne seviyede? Açık kaynakları tarayarak, Mayıs 2013 itibariyle bölge ülkelerinin elindeki aktif hizmette bulunan İGK kabiliyetlerinin bir dökümünü çıkardım.
Umarım bölge dengeleri ve jeopolitiğen ilgi duyan okura yardımı olur.
18/05/2012
Uludere Olayı ve ISR Savaşı
20/04/2012
Gelişen Azerbaycan - İsrail Savunma İlişkileri Üzerine
29/02/2012
STRATFOR Yazışmaları: İsrail Gürcistan'ın İHA Sırlarını Rusya'ya Satmış
![]() |
| Nisan 2008'de Abhazya üzerinde düşürülen Gürcü Hermes 450 İHA'sı |
Yazışmaların içinde, Türkiye'yi de ilgilendiren çok ilginç bir skandalla ilgili bilgiler de bulunuyor.
22/12/2011
Ve Beklenen Son: TARP Projesi (Tek Taraflı) İptal Edildi
14/11/2011
Türkiye - İsrail Krizi TARP'ı Teğet mi Geçti?
Basına yansıdığı kadarıyla Yılmaz'ın verdiği bilgiler, Heron (Gözcü 1) İHA sisteminin bakım ve idamesi ağırlıklı. Bu konuda bir sorun ya da sıkıntı olmadığı zaten malumdu.
13/09/2011
Kısa Kısa...
Embraer, KC-390 projesinde alt sistem sözleşmeleri vermeye devam ediyor. Cobham, havada yakıt ikmal podu; Selex - Galileo, Gabbiano radar sistemi; AEL Sistemas (Elbit'in Brezilya'daki şirketi) ise görev bilgisayarı üreticisi olarak seçildiler.
Güney Kore, Sarı Deniz'deki artan gerginlik ortamında İsrail'den Spike NLOS satıhtan satıha, Fransa'dan ise Mistal alçak irtifa hava savunma füzeleri sipariş verdi. Ülke Misral füzelerini Ocak ayında başlayan 6 aylık bir deneme sürecine tabi tutmuştu.
Polonya, halen hizmette olan 48 adet F-16C/D Block 52+ ile birlikte uçan MiG-29'larından 16 adedini modernize etmeye karar verdi. USD 48 milyonluk proje ile 13 adet MiG-29 ile 3 adet çift kişilik MiG-29UB taktik savaş uçağı, 2030 yılına kadar hizmette kalacak şekilde aviyonik iyileştirmesine tabi tutulacak. Uçakların aviyonik göstergeleri ve görev bilgisayarları değişecek, MIL-STD-1553B veriyolu donanımı monte edilecek ve GPS seyrüsefe sistemi eklenecek.
Brezilyalı uçak üreticisi Embraer ile İsrailli Elbit firmasının Brezilya'daki yan şirketi AEL Sistemas, Harpia adlı, İHA teknolojilerine odaklanmış bir ortak girişim şirketi kurdu. Harpia, Brezilya ve Güney Amerika pazarı için İHA sistemleri ve simülatörlerinin pazarlanması, üretim ve desteğini sağlayacak.
Tayland, Almanya'dan 6 adet ikinci el Tip 206A sınıfı denizaltı almak için girişimlerde bulunuyor. Yaklaşık USD 255 milyona gerçekleşmesi beklenen hükümet onayı çıkması durumunda Tayland İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana ilk kez denizaltı sahibi olacak.
İspanya, Afganistan'daki birliklerini desteklemek için USD 34 milyon karşılığı 76 adet IVECO Lince hafif taktik tekerlekli araç ile USD 15.3 milyon karşılığı 20 adet BAE Systems RG31 Nyala MRAP tipi araç siparişi verdi. Ekonomik sorunlarla boğuşan ülkenin 2012'ye kadar başkaca bir savunma alım kararı vermesi beklenmiyor, zira ülke 20 Kasım'da genel seçimlere gidiyor.
Rusya, 2011 sonuna kadar Fransa'ya iki adet daha Mistral sınıfı helikopter çıkarma gemisi siparişi vermeye hazırlanıyor. İki gemiyi kapsayan USD 1.7 milyarlık ilk sözleşme 17.06.2011 tarihinde imzalanmıştı. 2011 Ocak ayında iki ülke arasında varılan hükümetlerarası mutabakat, 4 geminin inşasını kapsıyordu ancak Haziran ayında imzalanan sözleşme iki geminin inşasını kapsıyordu.
ABD, Güney Kore'ye 4 adet RQ-4B Global Hawk Block30 HALE (High Altitude Long Endurance; Yüksek İrtifa Uzun Havada Kalış) İHA sistemi satmaya hazırlanıyor. Satışın gerçekleşmesi durumunda teslimatın 2015 yılında yapılması öngörülüyor. Toplam bedel ise USD 850 milyon olarak hesaplanmış durumda.
İsrail'in ilk Heron TP Eitan filosunun yıl sonuna kadar harbe hazır hale gelmesi bekleniyor. Tel Nof Hava Üssü'nde konuşlandırılan Heron TP'ler, öncülleri Heron'lardan boyut ve havada kalış süresi olarak oldukça ilerideler. Heron TP'nın kanat açıklığı 26m, kalkış ağırlığı 4,650kg, görev irtifası 40,000ft ve havada kalış süresi 40 saatten fazla.
Ukrayna ilk T-84 Oplot ihracatını Tayland'a gerçekleştirdi. Ukrspetsexport ile Tayland savunma bakanlığı arasında 01.09.2011 tarihinde imzalanan USD 241 milyonluk anlaşma, 49 adet T-84 Oplot ana muharebe tankının 2013 - 2016 yılları arasında teslimatını içeriyor. Tayland'ın seçimi sırasında diğer adaylar Güney Kore K1A1 ve Rus T-90 idi.
07/09/2011
Kriz Cenderesinde Yunan Hava Kuvvetleri ve İsrail Etkeni
05/09/2011
Kopan Türkiye - İsrail İlişkilerinin Gazisi: HvKK ISR Kabiliyeti
08/08/2011
Kısa Kısa...
Lockheed, Pakistan Hava Kuvvetleri envanterindeki 10 adet F-16A/B Block 15'in MLU (Mid Life Update) modernizasyonu için FMS kapsamında $42.3 milyonluk bir sözleşme aldı. Bu, Pakistan'ın ikinci MLU modernizasyon siparişi; 35 adet Block 15 ile 18 adet Block 52'yi kapsayan ilk paket için işlemler TAI tesislerinde yapılıyor.
Fas, 2008 yılında sipariş verdiği 24 adet F-16'dan ilk dördünü ay başında teslim aldı. Ülke FMS kapsamında 16 adet F-16C Block 52+, 8 adet F-16D Block 52+ sipariş vermişti. Teslimatların 2013 yılında tamamlanması planlanıyor.
Fransız askeri gemi üreticisi DCNS'in özkaynakları ile inşa edip Fransız Deniz Kuvvetleri'ne kiraladığı Gowind sınıfı L'Adroit korveti Temmuz sonunda deniz tecrübelerine başladı. Seyir testlerinden sonra korvet tersaneye çekilerek görev sistemleri entegre edilecek. Fransa Gowind sınıfını Bulgaristan'a önermiş ancak bütçe sorunları ile uğraşan ülke bu teklifi geri çevirmişti. Bulgaristan, eğer bütçesinde pay ayırabilirse orta - uzun vadede MilGem siparişi vermeyi planlıyor.
Tayland kara kuvvetlerine ait bir Bell 212, 16 Temmuz günü Tayland - Burma sınırı yakınlarındaki Phetchaburi bölgesinde, kötü hava şartları nedeniyle düştü. Helikopterdeki 5 mürettebat hayatını kaybetti. Helikopter enkazını tespit etmek ve cesetleri almak için kalkan bir S-70A BlackHawk, 19 Temmuz günü, enkazın yakınlarında düştü. Helikopterdeki, ikisi basın mensubu 9 kişi hayatını kaybetti. 24 Temmuz günü ise önceki düşen helikopterlerin enkazlarını tespit edip cesetleri almak için gönderilen bir Bell 212 helikopteri 24 Temmuz günü, önceki iki enkazın yakınına düştü. Helikopterdeki 4 personelden 3'ü öldü, biri ağır yaralandı. Gelişmeler üzerine Tayland tüm Bell 212 filosunun uçuşlarını durdurdu, Çin'den 30 adet Z-9 genel maksat helikopteri alımı için çalışmalara başladı.
Cezayir, İtalyan Orrizonti Sistemi Navali firmasına bir adet LPD siparişi verdi. San Giusto sınıfı türevi olduğu tahmin edilecen gemi insani yardım harekatları, lojistik destek ve amfibik harekât görevlerinde kullanılacak.
İsrail, kara kuvvetleri envanterindeki Merkava IV tanklarının yerini alacak yeni nesil tank için geliştirme çalışmalarına başladı. Yeni tankın, 2006 Lübnan Savaşı tecrübelerinden alınan dersler ışığında şekillenmesi bekleniyor. İsrail, Merkava tanklarına Trophy aktif özsavunma sistemi eklemeye de başlamıştı.
Hint hava kuvvetlerine ait bir Jaguar savaş uçağı 4 Ağustos günü düştü. Pilot ile uçağın düştüğü yerdeki bir kız çocuğu hayatını kaybetti. Hint Hava Kuvvetleri, 1970'den bu yana yaklaşık 1,000 adet savaş uçağını kaza / kırım nedeniyle kaybetmiş durumda. Basına yansıyan haberlere göre bu kaza / kırımların 40% kadarının sebebi pilotaj hatası ve teknik sorunlar, geri kalanı ise eksik / hatalı bakım, kuş çarpması vb çevresel faktörler.
Tip 214TN projesinin ilk botunun ilk kaynağı ile TCG F-511 Heybeliada'nın teslimi ve TCG F-512 Büyükada'nın denize indirilme törenleri, bir değişiklik olmazsa 27 Eylül günü gerçekleştirilecek.
Polonya, Rosomak olarak adlandırdığı Patria AMV 8x8 zırhlı araçları için insansız taret ihalesine çıktı. 122 adet tedarik edilecek taretlerin asgari 2,400kg ağırlığa sahip olması, STANAG 4569 Seviye 2 koruması sağlaması, 30mm otomatik top (200 adet mühimmat ile birlikte) ve eşeksenli 7.62mm makinalı tüfek (400 adet mühimmat ile birlikte) ile Spike LR tanksavar füzeleri ile donatılması isteniyor. Adaylar Elbit Systems ve Huta Stalowa Wola konsorsiyumu, UT-30; Rafael ADS RCWS-30 Samson; Oto Melara ve ZM Bumar-Labedy konsorsiyumu, Hitfist OWS; Wojskowe Zaklady Motoryzacyjne ve Rheinmetall konsorsiyumu Lance. Teslimatların 2012 - 2013 arasında tamamlanması isteniyor.
















