23/04/2021
21/04/2021
Küresel Savunma ve Güvenlik Bülteni - Sayı 4
Mart ayı, ABD ile Rusya arasındaki ilişkilerin gerilmesine sahne oldu. Göreve başladıktan sonra özellikle Rusya ile ilişkilerde görece sessiz bir tutum takınmış olan ABD Başkanı Joe Biden, ABC televizyonuna verdiği mülakatta Rusya’yı ABD seçimlerine müdahale ile suçlayarak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında “bence, Rusya’nın lideri Putin bir katil” ifadesini kullandı ve seçimlere müdahale için Putin’in bedel ödeyeceğini söyledi. Bu sözlere yanıt veren Putin ise “insanlara taktığınız isimler, en iyi sizin için geçerlidir” dedi.
Ukrayna’nın doğusundaki çatışmaların şiddetlendiği ve Rusya’nın Ukrayna sınırı boyunca askeri yığınağını süratle artırdığı bir döneme denk gelen bu atışmanın ardından Karadeniz ve Doğu Avrupa’da askeri hareketlilik arttı. NATO’ya ait istihbarat ve keşif uçakları Karadeniz üzerinde, özellikle Kırım ve çevresindeki uçuşlarını artırırken Rusya’nın Baltık ve Karadeniz filoları Mart ayı boyunca çok sayıda tatbikat gerçekleştirdi.
Mart ayında çok sayıda ülkede denizaltılarla ilgili önemli gelişmelerin olması dikkat çekiciydi. Türkiye, Yeni Tip Denizaltı Projesi kapsamında ilk bot olan Piri Reis’i denize indirdi; ABD Tayvan’ın kendi geliştirdiği denizaltısına teknoloji desteği sağlamaya karar verdi; İtalya, Norveç ve Almanya Tip 212 tasarımının türevi olan yeni nesil denizaltı siparişleri verdi. Bu gelişmeleri tesadüf olarak nitelendirmek isabetli olmayacaktır, zira denizaltı sınıfı gemiler gizlilik başta olmak üzere sundukları çeşitli avantajlar bakımından dünya donanmalarının en öncelikli ihtiyaç kalemlerinden oldular. Bunda, yalnızca savaş ya da kriz döneminde değil, barış döneminde de denizaltıların istihbarat toplama araçları olarak kullanılmalarının da katkısı büyük. İtki teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte denizaltılar, sualtında daha uzun süre kalıp daha uzak mesafelere gidebilmekte. Bu da onları stratejik bir unsur haline getirmekte.
Bültene erişim için:
• Düşük çözünürlük (PDF)
• Yüksek çözünürlük (PDF)
Bültenin diğer sayılarına buradan erişebilirsiniz.
15/04/2021
08/04/2021
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 39: 2034 Romanı, ABD - Çin Savaşı ve Yeni Süper Güç Rekabeti
23/03/2021
Küresel Savunma ve Güvenlik Bülteni - Sayı 3
Küresel ölçekte askeri harcamalar, kuvvet dengeleri, önemli jeopolitik ve askeri – teknolojik gelişmelerin yer aldığı, savunma ekonomisinin yıllık değerlendirmesini içeren rapora göre küresel askeri harcamalar reel olarak 2020 yılında bir önceki yıla göre %3.9 artarak USD 1.83 trilyona yükseldi. Bu artışın COVID-19 salgını ve bundan kaynaklanan küresel ekonomik daralmaya rağmen gerçekleşmesine dikkat çekildi.
Rapora göre 2019 yılında %1.85 olarak gerçekleşen küresel savuna harcamalarının küresel gayri safi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı 2020 yılında %2.08’e yükseldi. Raporda, ABD’nin askeri harcamalarının geçen yıl küresel savunma harcamalarının %40.3’üne karşılık geldiği; Çin’in savunma bütçesinde geçen yıl nominal artışın USD 12 milyar olduğuna işaret edildi.
Avrupa’da toplam askeri harcamalarda 2020 yılında bir önceki yıla göre reel olarak %2 artış gerçekleştiği; NATO’nun 28 üyesinden 9’unun, 2020’de GSYH’nın %2’sini savunmaya harcama hedefini tutturduğu aktarıldı.
1 Şubat günü Myanmar’da gerçekleşen askeri darbe, kısa süre içinde ülke içinde ciddi bir tepki ile karşılaştı. Ülkede düzenlenen darbe karşıtı gösteriler şiddetini artırırken darbe yönetimi ülkedeki iletişim altyapısında geniş kapsamlı kesinti ve kontrol uygulamaya başladı.
Sahraaltı Afrika’da aşırı İslamcı terör örgütleri ile mücadele ve operasyonlar Şubat ayında şiddetini artırdı. Nijerya, Mali ve Somali’de ordu birliklerinin düzenledikleri operasyonlarda kayda değer başarılar kazanılmış olsa da, IŞİD, el Kaide ve bağlantılı grupların bölgede faaliyet alan ve derinliklerini artırdıkları gözlenmekte.
Türkiye – ABD ilişkilerinde bir Gordion düğümüne dönüşen F-35 / S-400 meselesinde, Ankara’dan yeni bir hamle geldi. Savunma Sanayii Başkanlığı’nın bir iştiraki olan SSTEK şirketi, ABD’nin önde gelen hukuk ve lobi firmalarından Arnold & Porter ile, F-35 projesindeki sanayi katılımı ve Türkiye’nin argümanları ile ilgili F-35 proje paydaşları nezdinde lobi faaliyetleri yapılması için altı aylık bir sözleşme imzaladı. Ancak öte yandan ABD hükümet kanadından S-400 meselesine dair yapılan açıklamalarda herhangi bir pozisyon değişikliğine işaret edilmezken; Türkiye’nin S-400 sistemini ülkede tutmaması bir ön koşul olarak öne sürülüyor. Bu ortamda, 20 Ocak günü göreve başlayan ABD Başkanı Joe Biden’ın, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile henüz doğrudan bir irtibat kurmamış olması önemli bir gösterge olarak dikkat çekiyor.
Bültene erişim için:
• Düşük çözünürlük (PDF)
• Yüksek çözünürlük (PDF)
Bültenin diğer sayılarına buradan erişebilirsiniz.
19/03/2021
22/02/2021
Uçağın Gemisi: Hangi Uçak, Nasıl bir Gemi?
Cumhurbaşkanı daha önce de 23 Ağustos 2020 tarihinde Tuzla'da çeşitli gemilerin Türk Deniz Kuvvetlerine teslim töreninde, "...Önümüzdeki yıl çok maksatlı amfibi hücum gemimiz Anadolu denizlerimizde göreve çıkacak. Gemi inşaat sektörü burada. Buradan sesleniyorum, diyorum ki, Anadolu'yu inşa ettik, gelin bir de artık şöyle bir, iki veya daha fazla uçak gemisi de inşa edelim. Herhalde yaparız değil mi? Çünkü denizlerde bu caydırıcılığa ihtiyacımız var. Sadece Anadolu yetmez, bu adımı da atmamız lazım..." diyerek bir çağrıda bulunmuştu.[2]
Cumhurbaşkanı Erdoğan uçak gemisi projesini son beş yıldır çeşitli vesilelerle gündeme getiriyor. Bu konudaki ilk somut açıklaması, Ada sınıfı TCG Burgazada korvetinin 18.06.2016 tarihindeki denize indiriliş töreninde olmuştu. Törendeki konuşmasında Erdoğan, “…Amfibi türü Anadolu gemisinden sonra artık biz kendi uçak gemimizi yapar hale geleceğiz ve uçak gemimizi inşallah yapacağız. Türk Silahlı Kuvvetleri kendi uçak gemisine de sahip olacak, bunu da başaracağız…” demişti.[3]
Dolayısıyla Cumhurbaşkanı’nın 23 Ocak konuşmasıyla birlikte, son beş yıldır giderek artan hararette tartışılan uçak gemisi projesi yeniden çeşitli boyutlarıyla tartışılmaya başlandı. Bunlardan biri de böyle bir geminin aslî unsuru olacak savaş uçağının tipi. Bu kapsamda son zamanlarda hem böyle bir gemide hem de Anadolu’da kullanılacak uçak tipine dair de çeşitli görüşler ileri sürülüyor. Türkiye'nin ABD ile yaşamakta olduğu sorunlardan dolayı da F-35B alımı, Türkiye'nin Rusya Federasyonu'ndan S-400 hava savunma sistemi alması sonucu ABD'nin uyguladığı yaptırım nedeniyle en azından görünür gelecekte imkansız görünüyor. Öte yandan deneyim elde edilmesi, eğitim ve doktrin altyapısının çatılması için ikinci el Harrier alımı da sıkça dile getirilmekte.
Gemi güvertesinden iniş - kalkış yapabilen muharip uçak sahibi olması hem o donanmayı hem de ülkeyi askeri ve siyasi bakımdan farklı bir konuma taşıyan bir kuvvet çarpanı. Son yıllarda askeri ve siyasi olarak daha geniş bir nüfuz alanına sahip olmayı hedefleyen Türkiye için de bu kabiliyet stratejik bir öncelik olarak belirlenmiş. Bu kabiliyete sahip olmanın askeri, siyasi, ekonomik ve endüstriyel boyutlardan muhasebesinin yapılması da şart, zira söz konusu olan sadece bir platformun tedariki değil bir askeri-stratejik bir dönüşümün ta kendisi.
Bu yazı, böyle bir çok katmanlı muhasebeyi hedeflemiyor.[4] Amacım, son günlerde hem
Anadolu hem de zikredilen uçak gemisi için gündeme gelen uçak tipi tartışmalarına
katkıda bulunmaktır. Bu yazıda verilerle destekleyerek sunacağım görüşlerim
ise: İkinci el Harrier alımının fiilen neredeyse imkansız olduğu; F-35B
alımının siyasi sebeplerle alımının mevcut koşullarda imkansız olduğu; siyasi
koşullar elverse dahi F-35B alımının yapılmaması gerektiği ve TCG Anadolu'nun
vesilesi olacağı askeri - kültürel deneyim birikimi ve dönüşüm üzerine,
ekonomik ve endüstriyel imkanlar elverirse klasik kalkış - iniş yapabilen uçaklara
uygun (Hindistan ve Çin'in uçak gemileri gibi) bir gemi projesinin Türkiye için
daha doğru olduğudur.
17/02/2021
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 38: Milli Uzay Programı ve Ötesi
15/02/2021
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 37: Türkiye Uzay Ajansı ve Milli Uzay Programı
10/02/2021
09/02/2021
Küresel Savunma ve Güvenlik Bülteni - Sayı 2
45’inci Başkan Trump’ın görevindeki en son icraatlarından biri, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile 50 adet F-35 savaş uçağı ve 18 adet Reaper silahlı insansız hava aracı (SİHA) satış anlaşmasının imzalanması oldu. BAE – İsrail ilişkilerinin normalleşmesini öngören Abraham / İbrahim Antlaşmasının gizli hükümlerinden olduğu iddia edilen F-35 satışı bir süredir ABD ve İsrail kamuoyunda tartışılmaktaydı. İsrail’in, Trump yönetiminden çeşitli garanti ve vaatler karşılığında bu satışa itirazını çekmiş olduğu iddia edilmekteydi. Başkanlık görevini devralan Biden’ın da ilk icraatlarından biri, Suudi Arabistan ve BAE ile imzalanmış silah anlaşmalarının gözden geçirilmesi kararı oldu.
Ocak ayında Sahra altı Afrika’da IŞİD bağlısı grupların saldırı ve eylemleri artış gösterdi. Nijerya, Somali, Mali ve Burkina Faso’da çatışmalar şiddetlenirken Fransa’nın bölgedeki askeri faaliyeti de paralel olarak arttı.
Yunanistan’ın Fransa ile Rafale savaş uçağı alım anlaşması imzalaması, iki ülke arasındaki askeri – stratejik işbirliği açısından önemli bir dönüm noktası oldu. Doğu Akdeniz’de İsrail, İtalya ve Mısır ile ayrı ayrı askeri ilişkilerini hızla geliştiren Yunanistan’ın, finans kaynaklarını zorlama pahasına, hava ve deniz kuvvetlerinin modernizasyonu için yoğun bir çaba içinde olduğu gözlemleniyor. Bu kapsamda öne çıkan bir diğer husus, sayısı artan müşterek tatbikatlarda gözlemlendiği üzere Mısır, İsrail ve Fransız silahlı kuvvetleri ile birlikte çalışabilirlik (interoperability) konusuna verilen önem.
Bültene erişim için:
• Düşük çözünürlük (PDF)
• Yüksek çözünürlük (PDF)
Bültenin diğer sayılarına buradan erişebilirsiniz.
06/02/2021
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 36: Elektronik Bileşenler, Teknolojileri ve Etkileri
24/01/2021
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 35: Türkiye Bir Sanayi Ülkesi mi?
Prof. Dr. Mahmut Akşit'in Tolga Özbek'le söyleşisi: https://www.youtube.com/watch?v=L5HWhfRjjTE
09/01/2021
Küresel Savunma ve Güvenlik Bülteni - Sayı 1
Savunma – güvenlik alanında Aralık ayında ABD’nin en önemli gündem maddesi, Pentagon’un 2021 bütçesini belirleyen Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (National Defense Authorization Act – NDAA) idi. ABD Başkanı Donald Trump, Almanya ve Kore’deki Amerikan askerlerinin sayılarının azaltılmasını önlemesi, sosyal medya şirketlerinin yasal olarak daha fazla sorumlu tutulmasına imkan tanıyacak düzenlemeyi yapmaması ve konfederasyon dönemi komutanlarının isimlerinin kaldırılması gibi sebeplerle eleştirdiği yasayı veto etti. Tasarının, Senato ve Temsilciler Meclisinden başkanın veto etmesini önleyecek çoğunlukta geçmesi, Trump’ın siyasi kariyeri ve ABD iç siyasetindeki dengeler bağlamında da önemli işaretler taşıyor.
Aralık ayında Somali’de Eş Şebab terör örgütünün saldırılarında artış gözlendi. Örgüte yönelik Somali güvenlik güçlerinin operasyonları da artarken konu, Kenya – Somali arasında bir süredir devam eden siyasi gerilimin unsurlarından biri haline geldi.
İsveç’in savunma bütçesinde İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük artışı yapması, Soğuk Savaş sonrası dönemde savunma harcamalarını önemli ölçüde kısan bu ülkenin son dönemde Rusya’dan algıladığı tehdidin boyutunu gözler önüne serdi. Rusya’nın Kuzey Kutup bölgesi, Baltık ve Kuzey Denizi bölgelerinde son yıllarda artırdığı elektronik harp ve elektronik istihbarat faaliyetleri, İsveç ile birlikte Finlandiya ve Norveç nezdinde de büyük rahatsızlık kaynağı. İsveç’in silahlanmaya ayıracağı kaynağın, COVID-19’un ekonomiye olumsuz etkilerine rağmen bu denli artmış olması, Kuzey Avrupa’nın da Batı – Rusya geriliminde önemli bir cephe olduğunun hatırlatıcısı.
Bültene erişim için:
• Düşük çözünürlük (PDF)
• Yüksek çözünürlük (PDF)
Bültenin diğer sayılarına buradan erişebilirsiniz.
06/01/2021
04/01/2021
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 34: Havacılık, Uzay ve Savunma Projelerinde İsterlerin Yönetimi
31/12/2020
Başlıksız
![]() |
| Eser: La galería Feliu Elias |
Biraz okuyup, yüzümüzü buruşturarak bir kenara attığımız kitabın sayfalarını, baskı kalitesini mi yoksa yazılanları mı beğenmemişizdir?
Yemeğin mi yoksa üzerine konduğu tabağın mı tadını beğenmeyiz?
Acıları, kederleri, yaşandıkları zaman aralığı ile tanımlamak için çok gerekçemiz oldu, makul gerekçeler. Bütün o kötü anıları, geride bırakılan zamana yapıştırıp, unutup gitmek ister gibi.
Ama öyle değil işte: Aynı sahnede daha pek çok oyun seyredilecek, pek çok yazı okunacak, pek çok yemeğin tadına bakılacak, vesaire.
Geriden bırakılanların iyi ya da kötü olması, sırasını bekleyenlerin iyi ya da kötü olmasını etkilemiyor.
Siyah Gri Beyaz okuruna, mümkün olduğunca fazla iyi oyunlar seyredeceği, hoş şeyler okuyacağı, güzel yemekler tadacağı bir yıl diliyorum.
28/12/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 33: CAATSA - Ne Oldu? Neden Oldu?
Kayıtta bahsi geçen, CAATSA ile ilgili yayınlar:
Silahlar ve Tereyağı Bölüm 24: "ABD Yaptırımları, CAATSA ve Türkiye": https://www.siyahgribeyaz.com/2020/07/silahlar-ve-tereyag-podcast-bolum-24.html
Sinan Ülgen, Can Kasapoğlu, "S400 ve ABD'nin CAATSA Yaptırımları": https://www.youtube.com/watch?v=Um1cKidqnnQ
Sinan Ülgen, Can Kasapoğlu, "CAATSA ve Sonrası": https://www.youtube.com/watch?v=CUDiDYdPGqU
Cansu Çamlıbel, Işın Eliçin, "Cansu Çamlıbel ile Biden dönemi ve ABD'nin S-400 yaptırımları": https://www.youtube.com/watch?v=krg6MOpsxdk
25/12/2020
12/12/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 32: Savunma Projelerinde Sistem Mühendisliği
02/12/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 31: Teknoloji Politikaları ve Teknopolitik
25/11/2020
16/11/2020
Bibliyografya: Türkiye'nin İHA Teknolojisi ve Kullanımının Literatürdeki Yansımaları
Suriye'den kısa süre sonra Libya'da sahada zor durumda ve kuşatılmış vaziyetteki meşru Ulusal Mutabakat Hükümeti'nin Hafter güçlerine karşı yine Türk SİHA'larının ön planda olduğu karşı saldırılarla büyük başarılar kazanması ve tüm dengelerin tersine dönmesi, bahsi geçen tartışmalara yeni veriler sağladı.
Son olarak 2'nci Dağlık Karabağ Savaşı'nda Azerbaycan ordusunun Türk ve İsrail yapımı İHA ve SİHA'larla Ermeni birliklerine büyük kayıplar verdirmesi ve savaşı kazanması, merkezinde SİHA'ların olduğu bir dönüşümün yaşandığı ve Türkiye'nin bir İHA gücü olarak anılması gerektiği şeklindeki değerlendirmelerin sayısını artırdı.
2020 başından bu yana Türk yapımı İHA ve SİHA'ların savaş alanındaki performansı, taktik, stratejik ve jeopolitik etkileri ile Türkiye'nin İHA gücü olarak konumuna dair dünya çapında başlıca basın organı ve düşünce kuruluşlarının yayımladığı analiz, rapor ve makaleleri aşağıya sıraladım. Fırsat buldukça güncellemeye çalışacağım.
29/10/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 30: İran'ın Füze Teknolojisi ve Kabiliyetleri
26/10/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 29: ABD Deniz Kuvvetlerinin Hafif Uçak Gemisi Planları ve Anlattıkları
21/10/2020
10/10/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 28: Türkiye'nin Uzay Macerası, Nereden Nereye?
25/09/2020
“Silahların İnterneti”: JADC2 ve ABMS
Bu, tek başına haber niteliği dahi taşımayan bir cümle. Zira ABD Hava Kuvvetleri, "hedef dron" olarak da bilinen bu tür uçakları test ve eğitimlerde sıkça vuruyor. Pek çok başka ülke gibi. Zaten bu tip uçakların görevi de bu: Eğitim, test ve değerlendirme faaliyetlerinde takip ya da hedef olarak uçmak; çoğu zaman da gösterişli bir şekilde patlayarak düşmek.
Ancak son bir yıldır BQM-167'ler, kendi elektromekanik beyinlerinin de muhtemelen hiç öngörmediği şekillerde ve silahlarla vuruluyorlar. Bunlar arasında, bir savaş uçağının ateşlediği havadan karaya lazer güdümlü roket; bir insansız hava aracından ateşlenen kısa menzilli havadan havaya füze, kundağı motorlu obüsten ateşlenen güdümlü top mermisi bulunuyor.
Bu tuhaf atıcı - silah - hedef eşleşmelerinin her biri bir haber. Ancak esas önem taşıyan, bunu mümkün kılan veri iletişim ve komuta - kontrol omurgası. Zaten bu testler de bahse konu omurganın geliştirme çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler.
Kurulmaya çalışılan yapı, tüm silah, sensör ve bilgi-iletişim sistemlerini birbirine bağlayacak bir çeşit "nesnelerin interneti" (Internet of Things - IoT) olarak nitelendirilebilir. Bu yapıya, daha doğrusu konsepte ABD Savunma Bakanlığının verdiği isim ise Joint All Domain Command and Control (JADC2).
24/09/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 27: AESA, Ağ Merkezli Muharebe ve F-35
22/09/2020
Silahlar ve Tereyağı - Bölüm 26: Dünya Yarılırken Türkiye Nereye?
14/09/2020
Yunanistan’ın Yeni Silahlanma Programı: Rafale Alımı
![]() |
| Rafale'i Yunan Hava Kuvvetleri renkleriyle gösteren bir çizim Kaynak: rOEN911, DeviantArt |
Yunanistan Başbakanı Kriyakos Miçotakis, 12 Eylül günü Selanik'teki HELEXPO Forum'da ülkesinin ekonomisinin durumu ve izlenecek politikalarla ilgili bir konuşma yaptı.[1]
Miçotakis konuşmasında, Yunanistan'ın geçmiş yıllarda savunmasına yatırım yapılamamasından dolayı zayıf düştüğünü ve dengenin yeniden sağlanması için bir dizi tedbirin uygulanacağını söyledi.[2]
Yunan Başbakanı, silahlı kuvvetlerin güçlendirilmesi için
bir dizi karar açıkladı. Bir kısmı yeni sistem alımı olan bu kararlar şu
şekilde:
11/09/2020
29/08/2020
Türk – Yunan F-16 Kapışması: HUD’dan Görünenler
Yunan F-16 savaş uçağı ile yapılan ve literatürde "it dalaşı" (dogfight) olarak geçen mücadeleyi gösteren, aynı zamanda pilotların telsiz konuşmalarını da içeren kayıt, Türk kamuoyunda büyük heyecan yarattı.
Doğu Akdeniz'de son dönemde giderek artan ve bir süredir NAVTEX atışmalarının eşlik ettiği gerilim içinde bu video kaydı, içeriği itibariyle olmasa da vurguladığı ve hatırlattığı bazı askeri-teknik, siyasi ve jeopolitik konular itibariyle önem taşıyor.











