Türk Deniz Kuvvetlerinin Firkateyn İhtiyacı, Alternatifler ve Tip 23

Kaner Kurt'un youtube kanalındaki 03.02.2023 tarihli yayına Kozan Selçuk Erkan ile birlikte katılarak Türk Deniz Kuvvetlerinin firkateyn ihtiyacı, gündeme gelen İngiltere'den Tip 23 alım iddiaları ve alternatifler ile ilgili görüş ve değerlendirmelerimi paylaştım.

 

İngiltere'den Tip 23 Sınıfı Firkateyn Alım İddiaları

Ocak ayı içinde Türkiye ile İngiltere arasında Tip 23 sınıfı firkateynler ile ilgili görüşmelerin yürütüldüğüne dair haberler, yerli savunma basınına yansımış ve akabinde hararetli bir tartışma başlamıştır.[1] Yerli savaş gemisi geliştirme ve inşa projelerini büyük bir başarıyla yürüten Türkiye ile ilgili bu haber şaşkınlıkla karşılanmıştır.[2]

Konu ile ilgili değerlendirmelerini kamuoyu ile paylaşan emekli amiraller Cem Gürdeniz, böyle bir alıma kesin bir şekilde karşı çıkarken[3], Cihat Yaycı ise acil ihtiyaç perspektifinden olumlu görüş beyan etmiştir.[4]

Konu ile ilgili olarak 24 Ocak günü bir soruya yanıt veren Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, “Somutlaşmış, kesinleşmiş bir şey söz konusu değil. Bizim İngiltere Savunma Bakanı Sayın Wallace ile ikili ilişkilerimiz, NATO kapsamında temaslarımız var. Son Londra ziyaretimiz de bu kapsamda gerçekleştirdiğimiz bir ziyaretti.” Şeklinde konuşmuştur.[5]

Dikkat çekici bir şekilde, Middle East Eye adlı haber sitesinde 20 Ocak günü Türkiye’nin İngiltere ile yalnızca Tip 23 sınıfı gemiler için değil, aynı zamanda Typhoon savaş uçakları, C-130J nakliye uçakları ve M60 ana muharebe tankları için motorları kapsayan, mali boyutu USD10 milyarı aşan bir paket üzerinde görüşme yürüttüğüne dair bir haber yayımlanmıştır.

Konunun kapsam ve ayrıntılarına dair başkaca bir bilgi, belge ya da açıklama mevcut değildir. Ancak bu satırların yazarı, böyle bir olasılığın dahi gündeme gelebilmiş olmasından dolayı son derece rahatsızdır.

İngiltere’den ya da başka bir ülkeden savaş gemisi ithali, Türkiye’nin yerli ve milli askeri gemi inşa sanayiine, Türk Silahlı Kuvvetlerinin harekât bağımsızlığına ve Türk Deniz Kuvvetlerinin kabiliyetlerine büyük zarar verme riski taşımaktadır.

İtalya'dan Filipinler'e Firkateyn Satışı: Müşterinin Ayağını Alıştırmak

Ağustos ayı başında Güneydoğu Asya'dan gelen bir haber, askeri gemi piyasasının kısa - orta vadedeki seyri açısından bazı ipuçları taşıyordu.

Habere göre, silahlı kuvvetlerini oldukça kısıtlı bütçesi ile modernize etmeye çalışan Filipinler, İtalya'nın erken emekliye ayırmaya hazırlandığı iki adet Maestrale sınıfı firkateyni satın almak için girişimlere başlamıştı. Filipinler Savunma Bakanı Voltaire Gazmin tarafından da teyit edilen satış görüşmeleri kapsamında iki geminin toplam maliyetinin yaklaşık USD280 milyon olması bekleniyor. Gazmin'in aktardığına göre sözleşme büyük olasılıkla 2013 başında imzalanacak.

BAE Systems'in Hindistan'a Tip 26 Teklifi

Hindistan'ın Business Standard gazetesinin 11 Ağustos tarihli haberine göre İngiltere, Hindistan'a önceden Tip 26 olarak bilinen Global Combat Ship (GSC) projesine katılım için teklifte bulunmuş.

Gazete, eğer gerçekleşirse, bu işbirliğinin ancak Hindistan'da savunma alanına yeni giren özel sektör tersaneleri üzerinden mümkün olduğu yorumunu yapmış. Bu durumda Larsen & Toubro, Pipavav ve ABG Shipyard muhtemel adaylar olarak öne çıkıyor.

Hint Savaş Gemisi Battı

Hint Deniz Kuvvetleri'ne ait F42 borda numaralı Vindhyagiri firkateyni, 30 Ocak günü Güney Kıbrıs Rum Kesimi bandıralı Nordlake yük gemisi ile Bombay limanı açıklarında çarpışıp yanarak alabora olmuş ve kısa süre içinde tamamen batmış.

Tip 12M Nilgiri sınıfı olan Vindhyagiri, Kasım 1976'da kızağa konmuş, Kasım 1977'de denize indirilmiş ve Temmuz 1981'de hizmete girmişti. Hint Deniz Kuvvetleri'nde hizmette kalan son iki Nilgiri'den biriydi.

22'nci Yüzyılın Savaş Gemisi

İngiliz Savunma Bakanlığı'na bağlı Naval Design Partnering Team (NDP; Askeri Denizcilik Tasarım İşbirliği Ekibi), başta İngiltere’nin Tip 22 ve Tip 23 firkateynlerinin yerini alacak Future Surface Combatant (FSC) projesi olmak üzere çok sayıda ileri teknoloji içeren donanma ArGe projesini yürütüyor.

NDP’nin ana görevleri arasında, askeri denizcilik alanındaki yeni teknolojilerin tespiti, bu alanda araştırmalar yapılması, savunma bakanlığı ve endüstriye yol gösterilmesi ile kavramsal tasarım projeleri yer alıyor.

İşte bu kavramsal projelerden belki de en ilginci, 22CF projesi.

1980 - 2010 Arasında Batan Savaş Gemileri - Güncellendi

Geçtiğimiz cuma günü, Güney Kore Deniz Kuvvetleri'ne ait Po Hang sınıfı bir korvet, henüz belirlenemeyen bir nedenle infilak edip, ikiye ayrılarak battı. Olayın, Güney ve Kuzey Kore arasındaki gerginliğini tırmandığı bir dönemde, iki ülke arasında savaşa neden olmasından endişe ediliyor.

Bu olay vesilesi ile, son 30 yılda savaş gemilerinin batması ile sonuçlanan olaylara bir göz atalım. Batma ile sonuçlanan olayların bir kısmı kaza (özellikle başka bir gemi ile çarpışma) iken, 1982 Falkland ve 1991 Körfez Savaşları da, muharebe ortamında, düşman saldırısı nedeni ile gerçekleşmiş.

Listede unuttuğum ya da yanlış verdiğim bilgiler için ekleme ve düzeltmelere açığım.

Ayrıca bkz: Türk Deniz Kuvvetleri'ndeki Başlıca Gemi Kayıpları

Güncelleme: Güncellemeler için sevgili Cem Devrim Yaylalı'ya teşekkürler.

Yunanistan ve FREMM: Başka Bahara mı?

Yunanistan'daki, Başbakan Papandreu'nun deyimi ile "ulusal egemenliğe tehdit" haline dönüşen ekonomik krizin, ülkenin savunma tedarik projelerine olumsuz etkisi gitgide daha da hissedilir oldu. Önce Tip 214 Papanikolis yeni denizaltı inşa ve Poseidon II denizaltı modernizasyon, ardından 5 adet deniz karakol uçağı alım projelerinin iptali ardından yeni ileri jet eğitim uçağı alım ve MEKO 200 modernizasyon projelerinin belirsiz bir süre ile ertelenmesi, komşunun savunma alanında yaşadığı sıkıntıların tezahürü.

Türk Deniz Kuvvetleri'nde Firkateynler

İkinci el firkateyn transferlerini incelediğim ve halen devam eden çalışmamın, Türk Deniz Kuvvetleri ile ilgili bölümü:

 

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra NATO’ya üyeliği ile birlikte diğer kuvvetlerde olduğu gibi Türk Deniz Kuvvetleri’nde de (TDzK) uzun süren bir yabancı sistemlere bağlılık başladı. 1980’lerin sonlarına kadar Türk Deniz Kuvvetleri’nin ana vurucu gücünü, ABD’den yardım kapsamında gelen, İkinci Dünya Savaşı gazisi, FRAM (Fleet Rehabilitation and Modernization) I ve II modernizasyonlarına tabi tutulmuş Alan M Sumner ve Gearing sınıfı destroyerler teşkil etti.

FFG-7'lere Yeni Silah

ABD Deniz Kuvvetleri, hizmette kalan FFG-7 Oliver Hazard Perry sınıfı firkateynlerin Mk13 güdümlü füze lançerini keserek çıkarmıştı. Bu tadilatın sebebi, söz konusu lançerlerden fırlatılan Standard SM-1 füzelerinin bakım ve işletme - idame giderlerinin artması ile, hava savunma görevinin AEGIS donanımlı Arleigh Burke sınıfı destroyerler tarafından ele alınmış olmasıydı.

Mk13 lançerleri sökülen Amerikan FFG-7'leri, esas olarak Denizaltı Savunma Harbi ve asimetrik tehditlerle mücadele görevlerine tahsis edildiler. Aden Körfezi'ndeki deniz korsanlığı sorunu ile birlikte güncelliği yükselen bu görev tipinin getirdiği bir zorunluluk olarak, FFG-7'ler ufak bazı tadilatlar geçirdiler.

Türkiye'nin Gerçekleşmemiş FFG-7 İnşa Projesi

Uzun süredir, 1990 - 2010 yılları arasında gerçekleşen ikinci el firkateyn hibe ve transferlerini incelediğim bir makale üzerinde çalışmaktayım. Bu çalışma kapsamında araştırma yaparken, değerli dostum Cem Devrim Yaylalı, okuduğu bir kitaptaki son derece ilginç bir bilgiyi benimle paylaştı.

Yaylalı'nın bahsettiği bilgiye göre, Türkiye'nin FFG-7 Oliver Hazard Perry sınıfı firkateynlerle tanışıklığı, Gabya sınıfının trasnferinden çok öncesine, 1980'e kadar uzanıyor. Alman MEKO firkateyn projesinin mimarlarından, gemi inşa mühendisi Karl Otto Sadler, "MEKO - Eine Erfolgsstory" adlı kitabında, Türkiye ile ABD arasında 1980'de 4 adet FFG-7 Oliver Hazard Perry sınıfı güdümlü mermili firkateynin Gölcük Donanma Tersanesi'nde lisans altında inşası hakkında bir anlaşma imzalandığı, ancak daha sonra gerek teknik altyapı ve tecrübe eksikliği gerekse bütçe sıkıntılarından dolayı bu projenin iptal edildiğini yazıyordu.

Pakistan'ın İkinci El Savaş Gemisi Arayışı

Kısa süre önce basına yansıyan haberlere göre İngiltere ile Pakistan arasında Tip 42 muhriplrinin transferine yönelik olarak yürütülen görüşmeler ciddiyet kazanmış durumda. (*)

Sheffield sınıfı olarak tasarlanan bu muhriplerden İngiliz Deniz Kuvvetleri için üç grup ya da “Batch” halinde toplam 14, Arjantin Deniz Kuvvetleri için ise 2 adet inşa edildi. 1982 Falkland Savaşı gazisi olan bu muhriplere, savaştan alınan dersler uyarınca kapsamlı modernizasyon ve tasarım değişiklikleri de uygulandı. 2009 Haziran ayı itibariyle İngiliz DzK’de 1 adet Tip 42 Batch II Exeter sınıfı, 4 adet de Tip 42 Batch III Manchester sınıfı muhrip bulunuyor. Bu gemiler, Tip 45 Daring sınıfı hizmete girmeye başlayınca peyderpey emekliye ayrılacaklar.

Bir Firkateyn... Bir Firkateyne Krallığım...

Düzenli olarak takip ettiğim internet günlüklerinden biri olan Information Dissemination’da yer alan “Was That a Rhetorical Question Admiral?” (“Bu, cevabını beklemediğiniz bir soru muydu Amiral?”) başlıklı yazı, uzun süredir kafamın içinde birbirinden bağımsız parçalar halinde dolanan düşünceleri bir araya getirmeye çalışmak için bana ilham verdi.

Günlüğün sahibi Galrahn yazısında, Oramiral Barry McCullough’un Navy Times, Aviation Week ve Government Executive dergilerine verdiği mülakatlar üzerinden ABD Deniz Kuvvetleri’nin (USN) güncel projeleri ve tedarik politikalarına yönelik eleştirilerini sıralıyor. Aslında Galrahn’ın uzun süredir dile getirdiği ve özellikle LCS hakkında olanlarına sonuna kadar katıldığım eleştirileri ayrı bir yazı konusu olabilecek kadar kapsamlı.

Ancak benim dikkatimi çeken, aşağıdaki cümleler oldu:

Danimarka'nın Yeni Devriye Firkateynleri

Danimarka 3 adet hava savunma - kara saldırı firkateyni inşasına hazırlanıyor. APAR/SMART L mimarisi üzerinde şekillenecek ve tonajına göre çok iyi silahlandırılmış görünen bu gemilerin inşasına 2008 Eylül'ünde başlanması planlanmış.

Tasarımın bazı özellikleri şöyle:

Uzunluk: 138m

En: 20m

Draft: 5.3m

Tonaj: 5,850t

Makina: CODAD; 4 x MTU dizel, 44,600bg

Sürat (seyir/azami): 18kt/28kt

Menzil: 9,000nm

Top: 1 x 127mm/62 United Defense Mk45 Mod4; 2 x 76mm/62 Oto Melara Super Rapid; 1 x 35mm

SAM: Raytheon RIM-66B SM-2MR Standard; Raytheon RIM-161 SM-3 Standard (32 x Mk41 VLS lançer); 24 x Raytheon RIM-162 ESSM (24 x Mk56 VLS lançer)

SSM: 16 x Boeing RGM-84L Harpoon Block2 (4 x dörtlü Mk141 lançer); Tomahawk

Torpido: Eurotorp Mu 90 (2 x 533mm tüp)

Helikopter: 1 x EH-101 Merlin + 2 x İHA

Gemilerin planlanan kızağa konma, denize iniş ve hizmete giriş tarihleri ise şöyle:

F-361: 01.09.2008; 28.05.2009; 01.01.2011
F-362: 29.05.2009; 04.03.2010; 01.08.2011
F-363: 05.03.2010; 11.11.2010; 01.02.2012

"Devriye firkateyni" olarak da adlandırılan, ancak silah yükü ve tonaj açısından rahatlıkla destroyer sınıfına konabilecek bu gemilerin en dikkat çeken özelliklerinden birisi de, yaygın trendin aksine CODAG değil, CODAD tahrikinin kullanılacak olması. Dört Caterpillar jeneratör tarafından desteklenecek dört adet MTU dizel ana makinanın performans olarak CODAG tahrikinden daha iyi olmayacağı, mekanik aksam, ağırlık ve hacim açısından dezavantajlı olduğu, ancak buna mukabil eğitim, bakım ve işletme giderleri açısından daha ekonomik olduğu değerlendiriliyor. Bu kadar çeşitli ve yoğun bir silah yükünü APAR / SMART L kombinasyonu üzerine inşa etmeyi göze almış Danimarka boyutundaki bir ülkenin ana makina tercihinde ekonomik kaygıları gözetiyor olması oldukça ilginç.

Take the Small Boat Threat Seriously

By Captain Wayne P. Hughes, Jr., U.S. Navy (Retired)

For my purposes, small boats comprise what Sir Julian Corbett called "the flotilla." In his analysis of naval tactics at the dawn of the 20th century, Some Principles of Maritime Strategy,1 Sir Julian said a navy had three mutually exclusive, mutually reinforcing components: the battle fleet, which destroys the enemy fleet; cruisers, which raid enemy commerce and protect friendly commerce; and a flotilla of small craft in large numbers, which fight for control of narrow seas.